Vớ Nén Khi Đi Máy Bay: Lợi Ích, Đối Tượng Và Cách Chọn Đúng Loại
Vớ nén khi đi máy bay giúp bảo vệ đôi chân khỏi sưng đau và huyết khối tĩnh mạch. Khám phá đối tượng nên dùng, lưu ý quan trọng và cách chọn vớ phù hợp.
Khi đi du lịch dù bằng máy bay, tàu hỏa hay ô tô chúng ta đều làm một việc giống nhau: ngồi trong thời gian dài. Điều này có thể gây rủi ro cho một số người vì làm tăng khả năng hình thành cục máu đông nguy hiểm được gọi là huyết khối tĩnh mạch (VTE) bao gồm huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) và thuyên tắc phổi (PE).
Vớ nén, còn gọi là vớ áp lực hoặc vớ nén y khoa, thường được xem là một cách giúp giảm nguy cơ VTE trong các chuyến bay hoặc khi di chuyển bằng các phương tiện khác. Hãy cùng tìm hiểu ai nên sử dụng vớ nén khi đi du lịch và lý do tại sao.
Huyết khối tĩnh mạch (VTE) là gì?
Huyết khối tĩnh mạch (VTE) là tình trạng cục máu đông chặn dòng máu trong tĩnh mạch. Khi VTE xảy ra ở tĩnh mạch sâu, thường ở chân hoặc tay, nó được gọi là huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Khi cục máu đông di chuyển lên phổi, tình trạng này được gọi là thuyên tắc phổi (PE) đây là tình huống cấp cứu y tế.
“VTE khá phổ biến,” bác sĩ Thomas Loh, chuyên khoa mạch máu tại Houston Methodist, cho biết. “Mỗi năm có khoảng một triệu ca ở Hoa Kỳ, và nó có thể ảnh hưởng đến cả người trẻ lẫn người lớn tuổi.”
Ảnh: Khi VTE xảy ra ở tĩnh mạch sâu, thường ở chân hoặc tay, nó được gọi là huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT)
Ai có nguy cơ bị cục máu đông khi đi du lịch?
Có ba nhóm yếu tố chính gây nguy cơ VTE:
- Ngồi lâu hoặc ít vận động, gọi là ứ trệ tuần hoàn
- Tổn thương tĩnh mạch do chấn thương hoặc phẫu thuật
- Máu đặc hơn bình thường, gọi là tăng đông máu
Vì nguy cơ tăng theo số lượng yếu tố bạn có, nên việc biết và xem xét tất cả các yếu tố trước khi đi du lịch là rất quan trọng. Bác sĩ Loh cho biết các yếu tố phổ biến khác gồm:
- Tuổi tác: VTE có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ gần như tăng gấp đôi mỗi 10 năm sau tuổi 40, theo Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia Hoa Kỳ.
- Thừa cân hoặc béo phì: có thể ảnh hưởng đến mạch máu do tình trạng viêm mạn tính.
- Ung thư: người đang điều trị hoặc từng mắc ung thư có nguy cơ hình thành cục máu đông cao hơn.
- Tiền sử cá nhân hoặc gia đình có huyết khối hoặc rối loạn đông máu.
- Mang thai hoặc sau sinh gần đây: cũng làm tăng nguy cơ bị VTE.
Làm thế nào để giảm nguy cơ VTE khi đi du lịch?
“Để hiểu cách phòng tránh, bạn cần hiểu cách máu lưu thông ở chân,” bác sĩ Loh nói.
“Tim sẽ bơm máu xuống chân. Nhưng để máu quay ngược trở lại tim, cơ bắp chân chính là ‘máy bơm phụ’. Khi cơ bắp chân co lại, nó sẽ đẩy máu ra khỏi chân.”
Khi ngồi lâu trên chuyến bay dài, lái xe đường xa hoặc ngồi tàu, cơ bắp chân không hoạt động, nên máu bị ứ lại và chân bị sưng.
“Tất cả các biện pháp giúp cải thiện lưu thông máu ở chân đều nhằm tăng dòng chảy của máu,” bác sĩ Loh giải thích. “Vớ nén hoạt động bằng cách ép các tĩnh mạch nông dưới da, buộc máu phải chảy qua các tĩnh mạch sâu trong cơ. Nhờ đó, mỗi khi bạn cử động, máu được đẩy ra khỏi chân hiệu quả hơn.”
Uống đủ nước và vận động khi đi máy bay
Một vấn đề khác ảnh hưởng đến tuần hoàn là mất nước. Khi bạn tránh uống nước vì đèn báo thắt dây an toàn bật sáng, ngồi ghế giữa hoặc không muốn đi vệ sinh bạn đang tạo điều kiện cho cục máu đông dễ hình thành hơn.
“Khi cơ thể mất nước, tĩnh mạch sẽ xẹp lại và hoạt động bơm máu kém hiệu quả vì thể tích máu giảm,” bác sĩ Loh nói. “Khi đó bạn lại không vận động, nên cơ bắp chân không co bóp và máu không được đẩy ra khỏi chân, khiến nguy cơ tăng lên.”
Vì vậy bạn nên vận động trước khi lên máy bay, và khi ở trên máy bay, hãy uống nước đầy đủ (tránh rượu). Nếu chuyến bay dài hơn 3–4 giờ, hãy cử động chân thường xuyên, chẳng hạn như:
- Đi lại dọc lối đi,
- Nhón gót (nâng gót chân, giữ mũi chân chạm sàn),
- Nhấc mũi chân (nâng các ngón chân, giữ gót chạm sàn).
Những động tác này giúp máu lưu thông tốt hơn và giảm nguy cơ hình thành cục máu đông khi di chuyển đường dài.
Ảnh: bạn nên vận động trước khi lên máy bay, và khi ở trên máy bay, hãy uống nước đầy đủ chuyến bay dài hơn 3–4 giờ, hãy cử động chân thường xuyên
Ai nên mang vớ nén khi đi du lịch?
Vớ nén đặc biệt cần thiết cho những người có nguy cơ cao:
- Người có nhiều yếu tố nguy cơ VTE: tuổi cao, thừa cân, tiền sử cục máu đông, ung thư, suy tĩnh mạch.
- Phụ nữ mang thai hoặc sau sinh: giai đoạn này nguy cơ hình thành cục máu đông tăng cao, nên mang vớ nén giúp bảo vệ tuần hoàn và giảm sưng chân.
- Người di chuyển nhiều vì công việc: phi công, tiếp viên hàng không, tài xế xe tải hoặc những ai ngồi nhiều giờ liên tục.
- Người bị suy tĩnh mạch hoặc giãn tĩnh mạch: vớ nén giúp hạn chế sưng, khó chịu và nặng chân trong suốt chuyến đi.
Ngay cả khi bạn không thuộc nhóm nguy cơ cao, vớ nén vẫn có lợi, giúp máu lưu thông tốt hơn, giảm sưng chân và tạo cảm giác thoải mái hơn trên chuyến bay dài.
Nếu tôi không có nguy cơ cao thì sao? Có nên mang vớ nén không?
“Không có bằng chứng rõ ràng cho thấy vớ nén cần thiết cho người ít nguy cơ,” bác sĩ Loh nói. “Tuy nhiên, việc mang vớ nén không gây hại. Nó giúp máu trở lại tim nhanh hơn, nhờ vậy chân ít sưng hơn.”
Bác sĩ Loh cũng cho biết vớ nén có thêm lợi ích với những người bị suy tĩnh mạch chi dưới tình trạng tĩnh mạch chân hoạt động kém, khiến máu dồn lại gây sưng chân hoặc giãn tĩnh mạch. Ở Mỹ, 20–30% người trưởng thành bị ảnh hưởng bởi tình trạng này. Việc mang vớ nén khi di chuyển có thể giúp giảm sưng và khó chịu ở chân.
“Cá nhân tôi luôn mang vớ nén mỗi khi lên máy bay, dù chuyến bay ngắn hay dài,” bác sĩ Loh chia sẻ. “Lý do chính là vì tôi bị suy tĩnh mạch và giãn tĩnh mạch di truyền trong gia đình. Vậy nên, với tôi, vớ nén không chỉ giúp phòng ngừa cục máu đông mà còn giúp chân thoải mái hơn.”
Ngoài ra, theo ông, vớ nén còn giúp chân dễ chịu hơn trong và sau chuyến bay, đặc biệt ở người bị suy tĩnh mạch.
Ảnh: “Không có bằng chứng rõ ràng cho thấy vớ nén cần thiết cho người ít nguy cơ,” bác sĩ Loh nói. “Tuy nhiên, việc mang vớ nén không gây hại. Nó giúp máu trở lại tim nhanh hơn, nhờ vậy chân ít sưng hơn.
“Nếu tôi không mang vớ nén, đến nơi chân tôi thường bị sưng,” bác sĩ Loh nói. “Đó cũng là lý do tôi xem vớ nén như cách giảm sưng và giảm nguy cơ máu đông.”
Dù bạn có nguy cơ cao hay không, càng bay lâu thì lợi ích của vớ nén càng lớn. Một phân tích tổng hợp từ Cơ sở dữ liệu các tổng quan hệ thống Cochrane* cho thấy nguy cơ mắc huyết khối tĩnh mạch (VTE) tăng 1,5–4 lần ở các chuyến bay kéo dài từ 4 giờ trở lên.
*(Cochrane Database of Systemic Reviews- Đây là nguồn tài liệu y học đáng tin cậy hàng đầu thế giới, thuộc tổ chức phi lợi nhuận Cochrane Collaboration)
Ai không nên mang vớ nén khi đi du lịch?
Mặc dù hầu hết mọi người đều có thể mang vớ nén an toàn, một số trường hợp cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước:
- Người có vấn đề tuần hoàn nặng ở chân.
- Người có vết thương hở hoặc đang điều trị nhiễm trùng ở chân.
Ngoài ra, nếu mang vớ nén không đúng cách hoặc quá chật, hiệu quả sẽ giảm, thậm chí gây khó chịu.
Nên chọn loại vớ nén nào khi đi máy bay?
Khi chọn vớ nén du lịch, có hai yếu tố cần quan tâm: mức nén (áp lực) và độ vừa vặn.
Mức nén được tính bằng mmHg (milimét thủy ngân) thể hiện độ chặt của vớ.
“Vớ nén thường có ba mức: thấp, trung bình và cao,” bác sĩ Loh nói. “Mức 20–30 mmHg được xem là áp lực y khoa thấp nhất, và đây là mức tôi thường khuyên mọi người nên bắt đầu.”
Tuy nhiên, chọn đúng kích cỡ cũng quan trọng như chọn đúng mức nén.
“Vớ nén sẽ không mang lại hiệu quả nếu bạn không mang thường xuyên và nếu quá chật, quá cao hoặc không thoải mái, bạn sẽ không muốn mang nó cả ngày,” bác sĩ Loh giải thích.
Ông cho biết, việc tìm được vớ nén phù hợp có thể mất thời gian thử nghiệm. Có thể phải thử vài thương hiệu khác nhau dù cùng mức nén để tìm được đôi “vừa vặn hoàn hảo”.
“Chúng tôi không khuyến nghị một thương hiệu cụ thể nào, vì có khoảng 40 thương hiệu lớn trên thị trường,” bác sĩ Loh nói. “Nếu một đôi không vừa hoặc không thoải mái, hãy đổi sang thương hiệu khác. Đừng để vớ nén nằm mãi trong ngăn kéo.”
Bạn có thể trao đổi với bác sĩ để biết mức nén phù hợp, hoặc mua trực tiếp tại các cửa hàng dụng cụ y tế hay các trang bán hàng trực tuyến, kể cả khi không có toa thuốc.
Không chỉ khi bay – Vớ nén cũng hữu ích khi đi ô tô, xe buýt hay tàu hỏa
Dù bạn đi máy bay, ô tô, xe buýt hay tàu hỏa, vấn đề tuần hoàn máu kém do ngồi lâu đều giống nhau. Vì vậy, áp dụng cùng nguyên tắc sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe trong suốt hành trình.
“Mỗi lần dừng đổ xăng, hãy ra khỏi xe và đi lại một chút,” bác sĩ Loh nói. “Không có gì thay thế được việc sử dụng đôi chân đúng cách – là để đi bộ và co cơ bắp chân. Khi đi du lịch, nhiều người lại uống ít nước, trong khi đó lại là điều ngược lại với những gì tĩnh mạch cần. Vì vậy, hãy uống đủ nước và cân nhắc mang vớ nén, chúng thực sự giúp ích cho tuần hoàn máu của bạn.”
Nguồn: oustonmethodist.org
Để được tư vấn về sản phẩm vớ y khoa hãy liên hệ ngay với chúng tôi Công ty TNHH Thương mại Quốc tế MERINCO Nhà phân phối uy tín các thiết bị y tế gia đình và bệnh viện tại Việt Nam Văn phòng 1: Phòng 2304, toà nhà HH2 Bắc Hà. Số 15 Tố Hữu, Thanh Xuân, Hà Nội |
Lưu ý: Công ty TNHH Thương Mại Quốc Tế Merinco là nhà phân phối vật tư y tế, không cung cấp lời khuyên y khoa. Nội dung chỉ nhằm mục đích thông tin không thay thế tư vấn từ bác sĩ. Một phần nội dung được tạo ra với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và có thể chưa đầy đủ hoặc không được cập nhật thường xuyên. Vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.
