Mùa Lạnh Và COPD: Cách Bảo Vệ Phổi Để Không Tái Phát Bệnh

Thời tiết chuyển lạnh là giai đoạn người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) dễ gặp các đợt cấp hoặc triệu chứng trở nặng. Nếu không kiểm soát tốt, bệnh có thể tiến triển nhanh, làm tăng nguy cơ nhập viện và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.

Vì sao COPD dễ tái phát khi trời lạnh?

COPD là bệnh lý hô hấp mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng tắc nghẽn luồng khí không hồi phục hoàn toàn, tiến triển chậm nhưng kéo dài suốt đời.

Theo ThS.BS Đặng Thành Đô – Khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, thời tiết lạnh làm tăng nguy cơ tái phát COPD do nhiều nguyên nhân:

• Nhiệt độ thấp khiến đường thở dễ bị kích thích, phế quản co thắt mạnh hơn

• Tăng tiết đờm, gây khó thở và ho kéo dài

• Sức đề kháng suy giảm

• Môi trường ẩm lạnh tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp

Cách phòng COPD tái phát hiệu quả trong mùa lạnh

1. Giữ ấm cơ thể đầy đủ

Người bệnh nên:

• Mặc áo khoác ấm, đội mũ, quàng khăn khi ra ngoài

• Tránh để cơ thể bị mưa ướt

• Nếu lỡ dính mưa, cần thay quần áo khô và ủ ấm ngay

Giữ ấm tốt giúp giảm kích thích đường thở và hạn chế nhiễm lạnh.

2. Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột

Việc đi lại liên tục giữa môi trường phòng điều hòa ấm và ngoài trời lạnh có thể khiến:

• Niêm mạc phế quản co thắt nhanh

• Giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp

Người bệnh nên:

• Điều chỉnh nhiệt độ phòng ở mức phù hợp

• Có thời gian thích nghi trước khi ra ngoài

• Khi về nhà, không tắm ngay, cần nghỉ ngơi và ủ ấm trước

3. Hạn chế ra ngoài khi mưa lạnh kéo dài

Không khí lạnh, ẩm kết hợp với ô nhiễm môi trường dễ gây nhiễm trùng hô hấp. Người bệnh COPD nên:

• Tránh ra ngoài khi mưa lạnh kéo dài

• Hạn chế đi sớm hoặc tối muộn

• Nếu buộc phải ra ngoài, cần đeo khẩu trang kín và che chắn cẩn thận

4. Không tự ý ngưng thuốc điều trị

COPD là bệnh cần điều trị lâu dài. Người bệnh phải:

• Dùng thuốc đúng liều, đúng cách theo chỉ định

• Không tự ý ngưng thuốc khi thấy đỡ triệu chứng

Các thuốc giãn phế quản và corticosteroid dạng hít giúp:

• Kiểm soát viêm

• Giữ đường thở thông thoáng

• Làm chậm suy giảm chức năng phổi

5. Bỏ hút thuốc và tránh chất kích thích

Khói thuốc lá làm tình trạng viêm đường thở tiến triển nhanh hơn. Người bệnh cần:

• Bỏ hút thuốc hoàn toàn

• Tránh khói thuốc thụ động

• Hạn chế tiếp xúc với khói bếp than, khói nhang, mùi hóa chất mạnh

6. Duy trì vận động và tập thở

Giảm vận động trong mùa lạnh có thể làm suy yếu cơ hô hấp. Người bệnh nên:

• Đi bộ nhẹ trong nhà

• Tập phục hồi chức năng phổi

• Thực hiện các bài tập thở như thở chúm môi, thở cơ hoành

Những bài tập này giúp:

• Cải thiện trao đổi khí

• Giảm cảm giác hụt hơi

• Tăng khả năng gắng sức

7. Tiêm phòng đầy đủ

Tiêm vaccine cúm, phế cầu… giúp:

• Giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp

• Hạn chế biến chứng nguy hiểm

• Bảo vệ chức năng phổi lâu dài

8. Giữ môi trường sống sạch sẽ

Người bệnh nên:

• Vệ sinh nhà cửa thường xuyên

• Giặt chăn ga, rèm cửa định kỳ

• Hạn chế nuôi thú cưng trong không gian kín

Điều này giúp giảm các tác nhân kích thích đường thở như bụi mịn, nấm mốc, vi khuẩn.

9. Tránh tiếp xúc gần với người đang nhiễm trùng

• Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn

• Vệ sinh mũi họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý ấm

Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để phòng nhiễm trùng hô hấp.

10. Khám sức khỏe định kỳ

Khám định kỳ giúp:

• Theo dõi chức năng phổi

• Đánh giá hiệu quả điều trị

• Điều chỉnh phác đồ kịp thời

• Giảm nguy cơ nhập viện

Khi nào người bệnh COPD cần đi khám ngay?

Người bệnh nên đến bệnh viện sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu:

• Ho tăng nhiều

• Khạc đờm nhiều hơn hoặc đờm đổi màu

• Khó thở tăng dần

• Sốt, mệt mỏi rõ rệt

👉 Chủ động phòng ngừa và kiểm soát tốt trong mùa lạnh là chìa khóa giúp người mắc COPD sống khỏe hơn, hạn chế tái phát và biến chứng nguy hiểm.

Nguồn: vnexpress