Lọc màng bụng tại nhà–Giải pháp cân bằng nhằm mở rộng tiếp cận điều trị thay thế thận
Trong bối cảnh số người mắc bệnh thận mạn giai đoạn cuối ngày càng gia tăng, hệ thống y tế Việt Nam đang phải đối mặt với một thách thức lớn: ước tính có khoảng 100.000 người bệnh cần điều trị thay thế thận, nhưng hiện chỉ khoảng 40–50% trong số đó có cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị phù hợp. Thực trạng này cho thấy sự mất cân đối rõ rệt trong phân bổ nguồn lực, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về những giải pháp điều trị bền vững và linh hoạt hơn.
Với vai trò là trung tâm đầu ngành, Bệnh viện Bạch Mai đang tích cực tìm kiếm và thúc đẩy các mô hình điều trị hiệu quả, trong đó lọc màng bụng (Peritoneal Dialysis – PD) tại nhà được xác định là một hướng đi chiến lược, phù hợp với xu thế chăm sóc sức khỏe hiện đại.
Quá tải điều trị và khoảng trống trong tiếp cận dịch vụ
Hiện nay, điều trị thay thế thận tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào chạy thận nhân tạo tại bệnh viện, chiếm khoảng 75% tổng số ca. Mô hình này đang gây ra tình trạng quá tải tại nhiều cơ sở y tế, với danh sách chờ kéo dài, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế cũng như đời sống của người bệnh và gia đình.
Bên cạnh đó, việc tập trung các đơn vị chạy thận tại các đô thị lớn khiến không ít bệnh nhân ở tỉnh, vùng sâu vùng xa phải gánh thêm chi phí đi lại, ăn ở và mất khả năng lao động, từ đó làm suy giảm đáng kể chất lượng cuộc sống.
Trong bối cảnh đó, lọc màng bụng tại nhà được xem là giải pháp mang tính đột phá. Phương pháp này cho phép người bệnh điều trị liên tục và hiệu quả ngay tại nhà, giúp họ chủ động quản lý sức khỏe, duy trì công việc, sinh hoạt và các vai trò xã hội. Đây là lựa chọn đặc biệt phù hợp với người bệnh trong độ tuổi lao động hoặc những trường hợp đang gánh vác trách nhiệm gia đình, đồng thời góp phần giảm tải đáng kể cho các bệnh viện tuyến trên.
Góc nhìn chuyên môn từ Bệnh viện Bạch Mai
Chia sẻ về vấn đề này, Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận – Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết: về mặt chuyên môn, lọc màng bụng – đặc biệt là lọc màng bụng bằng máy – mang lại hiệu quả điều trị tối ưu và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh so với chạy thận nhân tạo tại bệnh viện.
Ông nhấn mạnh rằng, trong khi các đơn vị chạy thận nhân tạo đang chịu áp lực lớn về nhân lực, máy móc và cơ sở vật chất, thì lọc màng bụng tại nhà lại chính là “chìa khóa” giúp giảm tải cho bệnh viện, đồng thời giảm gánh nặng kinh tế và tinh thần cho người bệnh cũng như gia đình.
Theo TS.BS Nghiêm Trung Dũng, hiện Bệnh viện Bạch Mai đang quản lý gần 300 bệnh nhân chạy thận nhân tạo chu kỳ và khoảng 150 bệnh nhân điều trị bằng phương pháp lọc màng bụng. “Nếu có cơ chế chi trả phù hợp, hướng dẫn chuyên môn rõ ràng và sự định hướng ở tầm quốc gia, lọc màng bụng hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột quan trọng trong điều trị suy thận tại Việt Nam”, ông nhận định.
Hướng tới mô hình điều trị bền vững, lấy người bệnh làm trung tâm
Xu hướng thúc đẩy điều trị tại nhà phù hợp với bối cảnh toàn cầu về chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khỏe, lấy người bệnh làm trung tâm và gắn liền với ứng dụng công nghệ số. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã triển khai thành công lọc màng bụng tại nhà ở quy mô lớn, giúp nâng cao chất lượng sống cho người bệnh và tối ưu chi phí y tế.
Tại Việt Nam, định hướng này càng có ý nghĩa khi ngành y tế đang đẩy mạnh y tế cơ sở, chuyển đổi số và xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe bền vững. Với vai trò trung tâm đầu ngành, Trung tâm Thận – Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai cam kết tiếp tục:
Tiên phong ứng dụng và đào tạo: Chuyển giao kỹ thuật lọc màng bụng bài bản cho các bệnh viện tuyến dưới.
Xây dựng mạng lưới quản lý: Phát triển mô hình theo dõi và quản lý bệnh nhân lọc màng bụng tại nhà, kết hợp tư vấn từ xa.
Tư vấn chính sách: Cung cấp bằng chứng khoa học và kinh nghiệm thực tiễn nhằm tham mưu cho Bộ Y tế hoàn thiện cơ chế khuyến khích phương pháp điều trị tiến bộ này.
Theo các chuyên gia, đẩy mạnh lọc màng bụng tại nhà không chỉ đơn thuần là một giải pháp kỹ thuật, mà còn là sự chuyển đổi tư duy trong chăm sóc bệnh thận mạn – hướng tới một hệ thống điều trị cân bằng, nhân văn và bền vững hơn.
Merinco tin rằng, với sự chung tay của các cơ quan quản lý, ngành y tế và cộng đồng, tỷ lệ người bệnh được tiếp cận các phương pháp điều trị phù hợp sẽ sớm được cải thiện, mang lại cuộc sống chủ động và chất lượng hơn cho hàng trăm nghìn người bệnh trên cả nước.
Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai
