Lạm Dụng Paracetamol Có Thể Tàn Phá Gan Nhanh Hơn Cả Rượu Bia

Gan là cơ quan thầm lặng nhưng cực kỳ quan trọng của cơ thể. Mỗi ngày, gan đảm nhiệm hàng loạt chức năng sống còn như chuyển hóa dinh dưỡng, lọc độc tố trong máu và xử lý thuốc. Tuy nhiên, gan cũng có giới hạn. Không chỉ rượu bia mới gây hại, một thói quen rất phổ biến hiện nay còn có thể khiến gan tổn thương nhanh chóng: lạm dụng paracetamol (acetaminophen).

Nhiều người nghĩ thuốc giảm đau không kê đơn thì an toàn tuyệt đối. Nhưng thực tế, nếu dùng sai cách hoặc quá liều, paracetamol có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí suy gan cấp tính.

Vì sao paracetamol có thể gây hại cho gan?

Paracetamol là hoạt chất thường dùng để giảm đau, hạ sốt và có mặt trong rất nhiều loại thuốc cảm cúm, đau đầu, dị ứng hay thuốc kê đơn khác.

Khi dùng đúng liều, thuốc được gan xử lý an toàn. Tuy nhiên, nếu dùng quá nhiều, gan sẽ phải chuyển hóa một lượng lớn thuốc và tạo ra chất độc có tên NAPQI. Bình thường, cơ thể có thể trung hòa chất này nhờ glutathione một chất chống oxy hóa tự nhiên.

Nhưng khi lượng NAPQI tích tụ quá mức, gan không còn đủ khả năng bảo vệ nữa. Khi đó, các tế bào gan sẽ bị tấn công và phá hủy, gây viêm gan, tổn thương gan nặng hoặc suy gan cấp.

Ảnh: Paracetamol dùng đúng liều, thuốc được gan xử lý an toàn. Tuy nhiên, nếu dùng quá nhiều, gan sẽ phải chuyển hóa một lượng lớn thuốc và tạo ra chất độc có tên NAPQI.

Liều paracetamol bao nhiêu là an toàn?

Theo American College of Gastroenterology, người trưởng thành khỏe mạnh nên lưu ý:

• Không quá 1.000 mg trong một lần uống
• Không quá 4.000 mg mỗi ngày
• Tránh dùng liên tục mức 3.000 mg/ngày trong hơn 3–5 ngày

Tuy nhiên, mức liều này có thể thấp hơn ở người có bệnh gan, bệnh thận, người lớn tuổi hoặc người thường xuyên uống rượu bia.

Nguy hiểm lớn nhất: Uống trùng hoạt chất mà không biết

Đây là lỗi rất phổ biến. Paracetamol không chỉ có trong thuốc giảm đau mà còn xuất hiện trong hàng trăm sản phẩm khác như:

• Thuốc cảm lạnh, cảm cúm
• Thuốc dị ứng
• Thuốc đau nửa đầu
• Thuốc hạ sốt kết hợp
• Một số thuốc giảm đau kê đơn

Nhiều người uống cùng lúc 2–3 loại thuốc mà không biết đều chứa paracetamol, dẫn đến quá liều ngoài ý muốn.

Dấu hiệu cảnh báo gan bị tổn thương do quá liều thuốc

Nếu sau khi dùng thuốc xuất hiện các triệu chứng sau, cần đi khám sớm:

• Buồn nôn, nôn ói
• Đau bụng vùng gan (hạ sườn phải)
• Mệt mỏi bất thường
• Vàng da, vàng mắt
• Nước tiểu sẫm màu
• Chán ăn

Trong trường hợp uống quá liều lớn, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Ảnh: Cảnh báo gan bị tổn thương do quá liều thuốc như đau bụng vùng gan (hạ sườn phải)

Cách dùng paracetamol an toàn để bảo vệ gan

1. Luôn đọc kỹ thành phần thuốc

Đừng chỉ nhìn tên thương hiệu. Hãy kiểm tra hoạt chất trên nhãn để biết thuốc có chứa paracetamol hay không.

2. Không tự ý phối hợp nhiều thuốc cùng lúc

Nếu đang uống thuốc cảm cúm hoặc thuốc kê đơn, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thêm thuốc giảm đau.

3. Không uống cùng rượu bia

Rượu làm gan yếu hơn và tăng nguy cơ tổn thương gan khi dùng paracetamol, ngay cả ở liều thông thường.

4. Hỏi bác sĩ nếu có bệnh gan

Người bị gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan hoặc men gan cao cần được tư vấn liều riêng.

Paracetamol có phải thuốc nguy hiểm?

Không. Đây vẫn là thuốc an toàn và hiệu quả nếu sử dụng đúng hướng dẫn. Vấn đề nằm ở việc chủ quan, dùng quá liều hoặc vô tình uống trùng hoạt chất.

Kết luận

Rượu bia không phải là “kẻ thù” duy nhất của gan. Một thói quen tưởng vô hại như lạm dụng paracetamol cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Để bảo vệ gan, hãy đọc kỹ nhãn thuốc, dùng đúng liều và hỏi ý kiến chuyên gia y tế khi cần.

Nguồn: vnexpress