Hơn 70% Ca Ung Thư Đại Trực Tràng Tại Việt Nam Được Phát Hiện Muộn

Ung thư đại trực tràng là một trong những căn bệnh ung thư đường tiêu hóa phổ biến và nguy hiểm nhất hiện nay. Theo số liệu từ tổ chức ung thư toàn cầu Globocan, mỗi năm nước ta ghi nhận hơn 16.800 trường hợp mắc mới (chiếm gần 10% tổng số ca ung thư) và hơn 8.400 ca tử vong.

Mặc dù y học hiện đại đã có nhiều bước tiến lớn, song một thực trạng đáng báo động là hơn 70% ca ung thư đại trực tràng tại Việt Nam được phát hiện muộn (từ giai đoạn III trở đi). Điều này khiến cơ hội chữa khỏi sụt giảm nghiêm trọng và tạo ra gánh nặng lớn về chi phí điều trị.

1. Xu hướng trẻ hóa và sự sụt giảm "giai đoạn vàng" điều trị

Bên cạnh tỷ lệ phát hiện muộn, ung thư đại trực tràng tại Việt Nam đang đối mặt với làn sóng trẻ hóa mạnh mẽ. Số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ bệnh nhân mắc ung thư đại trực tràng dưới 50 tuổi đã tăng tới 45% so với năm 1995.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mốc thời gian chẩn đoán bệnh quyết định trực tiếp đến tiên lượng sống của bệnh nhân:

• Phát hiện ở giai đoạn sớm: Tỷ lệ sống sau 5 năm đạt tới 90%.
• Phát hiện ở giai đoạn muộn: Tỷ lệ này tụt dốc, chỉ còn khoảng 10%.

PGS.TS.BS Vũ Văn Khiên (Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Khoa học tiêu hóa Việt Nam) nhận định: "Tỷ lệ phát hiện muộn lên tới 70% khiến phác đồ điều trị trở nên phức tạp hơn rất nhiều, chi phí tăng cao nhưng tiên lượng sống của bệnh nhân lại kém thuận lợi."

Ảnh: Ung thư đại trực tràng là một trong những căn bệnh ung thư đường tiêu hóa phổ biến và nguy hiểm nhất hiện nay.

2. Nguyên nhân và những dấu hiệu "đánh lừa" người bệnh

Các yếu tố nguy cơ hàng đầu

Ung thư đại trực tràng khởi phát từ sự biến đổi của các tế bào niêm mạc, thường bắt nguồn từ các polyp lành tính. Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm:

• Yếu tố di truyền hoặc tiền sử gia đình có người mắc polyp, ung thư đại trực tràng.
• Người mắc các bệnh nền như đái tháo đường, viêm ruột mãn tính.
• Môi trường sống ô nhiễm kết hợp lối sống thiếu lành mạnh: Lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá.
• Chế độ ăn uống mất cân đối: Ăn nhiều chất béo, tiêu thụ quá mức thịt đỏ, ít chất xơ dẫn đến thừa cân, béo phì.

Triệu chứng âm thầm dễ bị bỏ qua

Căn bệnh này được mệnh danh là "kẻ sát thủ thầm lặng" vì ở giai đoạn khởi phát, bệnh gần như không có triệu chứng rõ ràng. Đa số người bệnh chỉ đến bệnh viện khi xuất hiện các biểu hiện rõ rệt, lúc này tổn thương thường đã chuyển sang giai đoạn tiến triển:

• Đau bụng âm ỉ hoặc quặn thắt thường xuyên.
• Rối loạn tiêu hóa kéo dài (xen kẽ giữa táo bón và tiêu chảy).
• Đi ngoài ra máu (dễ bị nhầm lẫn với bệnh trĩ).
• Cơ thể mệt mỏi, thiếu máu, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân.

3. Bài học đắt giá từ những trường hợp lâm sàng thực tế

Thói quen chủ quan, tự ý mua thuốc uống thay vì đi khám tầm soát là nguyên nhân chính dẫn đến các kết cục đáng tiếc. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, các bác sĩ đã tiếp nhận nhiều trường hợp muộn màng:

• Trường hợp 1: Một cụ ông ngoài 70 tuổi (tại Hà Nội) chưa từng đi nội soi dạ dày, đại tràng trước đó. Chỉ đến khi cơ thể sụt cân nhanh kèm đi ngoài phân lỏng kéo dài mới đi khám. Kết quả nội soi cho thấy khối u đại tràng đã di căn sang gan, không còn chỉ định phẫu thuật cắt u mà chỉ có thể điều trị bảo tồn giảm nhẹ triệu chứng.
• Trường hợp 2: Người phụ nữ dưới 60 tuổi thường xuyên đau bụng, rối loạn tiêu hóa nhưng tự cho là bệnh đường ruột thông thường nên bỏ qua. Đến khi cơ thể suy nhược, thiếu máu và sụt cân rõ rệt mới đến bệnh viện thì ung thư đã ở giai đoạn III.

4. Giải pháp đẩy lùi ung thư đại trực tràng: Tầm soát sớm bằng công nghệ hiện đại

Để không trở thành một phần của con số 70% đáng tiếc, việc chủ động thay đổi tư duy phòng bệnh là yếu tố sống còn. Hiện nay, y học áp dụng hai phương pháp sàng lọc phổ biến:

1. Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FOBT): Phù hợp để tầm soát diện rộng trong cộng đồng. Nếu kết quả dương tính, bệnh nhân được chỉ định nội soi để xác định nguyên nhân.
2. Nội soi đại trực tràng ống mềm có gây mê: Đây được coi là "tiêu chuẩn vàng" giúp phát hiện, cắt bỏ các polyp tiền ung thư ngay trong quá trình nội soi.

Bước tiến từ công nghệ nội soi phóng đại tế bào Endocyto

Nhằm nâng cao năng lực chẩn đoán sớm, các cơ sở y tế tuyến đầu và hệ thống Thu Cúc TCI đã đưa vào ứng dụng công nghệ nội soi tế bào Endocyto. Khi phát hiện vùng tổn thương nghi ngờ, thiết bị có khả năng phóng đại lên tới 520 lần, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp cấu trúc vi mô và sự biến đổi của nhân tế bào ngay trong lòng đại tràng mà không cần đợi kết quả sinh thiết vài ngày sau.

Đến nay, giải pháp này đã được áp dụng tầm soát thành công cho hơn 500 bệnh nhân, mang lại độ chính xác vượt trội trong việc phát hiện các tổn thương tiền ung thư.

Khuyến cáo từ chuyên gia

Dẫn chứng từ kinh nghiệm phòng dịch y tế tại Nhật Bản, PGS.TS Vũ Văn Khiên cho biết người dân quốc gia này từ 40 tuổi trở lên (không phân biệt giới tính, dù có triệu chứng hay không) đều được khuyến cáo nội soi đại trực tràng định kỳ. Trong khi đó, mốc khuyến cáo phổ biến tại Việt Nam hiện nay vẫn là 50 tuổi.

Trước thực trạng bệnh đang ngày càng trẻ hóa, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên chủ động nội soi tầm soát ung thư đại trực tràng từ tuổi 40 - 45, hoặc sớm hơn nếu trong gia đình có tiền sử mắc bệnh. Tuyệt đối không đợi đến khi cơ thể phát tín hiệu đau đớn mới đi khám, bởi lúc đó "giai đoạn vàng" điều trị có thể đã trôi qua.

Nguồn: vnexpress