Tỷ Lệ Đột Đột Quỵ Toàn Cầu Giảm, Nhưng Lại Tăng Nhanh Ở Người Trẻ Dưới 55 Tuổi
Dù tỷ lệ đột quỵ chung trên thế giới có xu hướng giảm nhờ sự phát triển của y học, biến cố mạch máu não nguy hiểm này lại đang "tấn công" ngày càng nhiều người trẻ dưới 55 tuổi.
Một nghiên cứu quy mô lớn kéo dài 27 năm vừa công bố trên tạp chí y khoa Neurology đã đưa ra cảnh báo đáng ngại: Người trẻ tuổi hiện có nguy cơ bị đột quỵ cao gần gấp đôi so với thế hệ trước đây gần ba thập kỷ. Trong đó, đột quỵ nhồi máu não (thiếu máu cục bộ) là dạng phổ biến nhất.
Đột quỵ ở người trẻ đang tăng như thế nào?
Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Cincinnati (Mỹ) đã phân tích các ca đột quỵ phải nhập viện tại khu vực Greater Cincinnati và Bắc Kentucky. Dữ liệu được lấy ở sáu mốc thời gian, từ năm 1993–1994 đến năm 2020. Kết quả được đăng trên tạp chí Neurology.
Những con số đáng chú ý ở nhóm tuổi 20–54:
- Tổng số ca đột quỵ: từ 33,9 lên 62,2 ca trên 100.000 người-năm.
- Đột quỵ thiếu máu não (ischemic stroke): từ 23,8 lên 47,3 ca trên 100.000 người-năm.
Trong khi đó, tỷ lệ đột quỵ chung của toàn dân số vẫn giảm. Đây là dấu hiệu cho thấy các chương trình y tế công cộng đã có hiệu quả. Nhưng những người bị đột quỵ ngày càng trẻ hơn.
Theo TS. David Robinson, tác giả cấp cao của nghiên cứu, đột quỵ gây hậu quả nặng nề ở mọi lứa tuổi. Với người trẻ, hậu quả còn lớn hơn vì họ đang ở độ tuổi lao động chính và thường phải chăm lo gia đình.
Vì sao người trẻ dễ bị đột quỵ hơn?
Các chuyên gia cho rằng không có một nguyên nhân duy nhất. Nhiều yếu tố có thể cùng góp phần:
- Tăng huyết áp: đây là yếu tố nguy cơ liên quan chặt chẽ nhất đến đột quỵ, và đang gặp nhiều hơn ở người trẻ.
- Đái tháo đường: tỷ lệ chẩn đoán ở người trẻ tăng. Bạn có thể tìm hiểu thêm trong chuyên mục chăm sóc bệnh nhân tiểu đường.
- Rung nhĩ: một dạng rối loạn nhịp tim, cũng được chẩn đoán nhiều hơn ở người trẻ.
- Béo phì và lối sống ít vận động: phổ biến hơn rõ rệt so với ba thập kỷ trước.
- Sử dụng chất kích thích: nhóm nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ dùng chất gây nghiện tăng theo thời gian, phổ biến nhất là cần sa. Một số bằng chứng cho thấy cần sa có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhưng chưa rõ đây có phải yếu tố độc lập đủ mạnh để giải thích xu hướng này. Các chất kích thích như cocaine hay methamphetamine có liên quan đến đột quỵ mạnh và rõ ràng hơn.
Các yếu tố này cần được nghiên cứu sâu hơn.
Người trẻ cần làm gì để giảm nguy cơ đột quỵ?
Các chuyên gia khuyến nghị làm theo bộ tiêu chí Life's Essential 8 của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA):
- Kiểm soát huyết áp
- Không hút thuốc lá
- Ăn uống lành mạnh
- Ngủ đủ và ngủ tốt
- Kiểm soát đường huyết
- Kiểm soát cholesterol. Xem thêm: mức cholesterol bao nhiêu là quá cao theo hướng dẫn ACC/AHA 2026
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Vận động thường xuyên. Xem thêm: cần tập thể dục bao nhiêu để bảo vệ tim mạch
Nếu chỉ chọn một việc, TS. Robinson nhấn mạnh việc tầm soát huyết áp cao. Bệnh thường không có triệu chứng ở giai đoạn đầu nhưng có thể gây tổn thương nặng trước khi được phát hiện. Việc theo dõi huyết áp tại nhà bằng máy đo huyết áp giúp bạn phát hiện bất thường sớm hơn.
TS. Walavan Sivakumar, bác sĩ phẫu thuật thần kinh không tham gia nghiên cứu, cũng khuyên người trẻ đừng chủ quan vì nghĩ mình chưa đến tuổi nguy cơ. Ông đưa ra các lời khuyên sau:
- Kiểm tra huyết áp và đường huyết định kỳ. Bạn có thể theo dõi đường huyết tại nhà với máy và que thử đường huyết.
- Nếu hay hồi hộp, đánh trống ngực hoặc có tiền sử gia đình về rối loạn nhịp tim, hãy hỏi bác sĩ về việc tầm soát rung nhĩ.
- Nói thẳng với bác sĩ về việc sử dụng cần sa hoặc chất kích thích để đánh giá nguy cơ đầy đủ.
Dấu hiệu nhận biết đột quỵ cần cấp cứu ngay
Hãy gọi cấp cứu ngay khi thấy một trong các dấu hiệu sau, bất kể tuổi tác:
- Méo miệng, xệ một bên mặt đột ngột
- Yếu hoặc tê một bên tay
- Nói khó, nói ngọng hoặc không nói được
Điều trị sớm có thể cứu chức năng não và cải thiện kết quả hồi phục. Sau giai đoạn cấp cứu, người bệnh thường cần luyện tập phục hồi. Bạn có thể tham khảo chuyên mục vật lý trị liệu – phục hồi chức năng.
Hướng nghiên cứu tiếp theo
Các chuyên gia cho rằng cần thêm nghiên cứu để trả lời ba câu hỏi:
- Vì sao các yếu tố nguy cơ tim mạch ngày càng phổ biến ở người trẻ, và mỗi yếu tố đóng góp bao nhiêu vào nguy cơ đột quỵ?
- Tầm soát sớm các yếu tố nguy cơ hoặc rối loạn nhịp tim có giúp phát hiện người có nguy cơ cao trước khi đột quỵ xảy ra không?
- Can thiệp sớm vào các yếu tố có thể thay đổi được có đảo ngược được xu hướng này không?
Tỷ lệ sống sót sau đột quỵ đang cải thiện, nhưng mục tiêu quan trọng nhất vẫn là phòng ngừa ngay từ đầu, đặc biệt ở người trẻ.
Để được tư vấn các sản phẩm của Merinco hãy liên hệ ngay với chúng tôi Công ty TNHH Thương mại Quốc tế MERINCO Nhà phân phối uy tín các thiết bị y tế gia đình và bệnh viện tại Việt Nam Văn phòng 1: Phòng 2304, toà nhà HH2 Bắc Hà. Số 15 Tố Hữu, Thanh Xuân, Hà Nội |
Lưu ý: Công ty TNHH Thương Mại Quốc Tế Merinco là nhà phân phối vật tư y tế, không cung cấp lời khuyên y khoa. Nội dung chỉ nhằm mục đích thông tin không thay thế tư vấn từ bác sĩ. Một phần nội dung được tạo ra với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và có thể chưa đầy đủ hoặc không được cập nhật thường xuyên. Vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào
