Chikungunya: Bệnh Do Muỗi Truyền Dễ Nhầm Với Sốt Xuất Huyết
Chikungunya là bệnh truyền nhiễm do virus cùng tên gây ra, lây qua vết đốt của muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus – cũng là tác nhân truyền sốt xuất huyết và Zika. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, dễ bị chẩn đoán nhầm với sốt xuất huyết, và trong một số trường hợp có thể để lại biến chứng nặng, thậm chí gây tàn phế.
Dịch bệnh đang lan nhanh ở nhiều khu vực
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Chikungunya đang có xu hướng bùng phát mạnh tại nhiều nơi trên thế giới. Tháng 7/2025, WHO ghi nhận dịch lớn ở châu Mỹ, châu Á, đặc biệt là các đảo Ấn Độ Dương như La Réunion và Mayotte.
Châu Á: Hơn 34.000 ca bệnh.
Trung Quốc (Quảng Đông): Hơn 4.800 ca chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025.
Singapore: Số ca tăng gấp đôi so với năm 2024.
Tại Việt Nam, chưa ghi nhận ổ dịch lớn nhưng nguy cơ xâm nhập cao do muỗi vằn phân bố rộng, khí hậu thuận lợi cho sinh sản, và lượng người di chuyển – giao thương lớn.
Cách lây truyền của Chikungunya
Chu trình lây truyền bắt đầu khi muỗi chưa nhiễm virus hút máu từ người mang virus. Virus nhân lên trong cơ thể muỗi, xâm nhập tuyến nước bọt và truyền sang người khác khi muỗi đốt. Người nhiễm bệnh có nồng độ virus cao trong máu, dễ lây cho muỗi khác, tạo thành vòng lây lan.
Triệu chứng – Dễ nhầm với sốt xuất huyết
Ảnh: Chikungunya (CHIKV) là bệnh truyền nhiễm do virus cùng tên gây ra, lây qua vết đốt của muỗi cái bị nhiễm bệnh
Thời gian ủ bệnh thường từ 3–7 ngày. Khoảng 15–35% ca nhiễm không có triệu chứng.
Các biểu hiện thường gặp:
Sốt cao đột ngột (thường khoảng 39°C).
Đau khớp dữ dội, đối xứng hai bên, thường ở tay và chân, đôi khi kéo dài hàng tuần đến hàng tháng.
Viêm kết mạc, đau đầu, đau cơ, buồn nôn, phát ban dạng sởi, ngứa ở thân, tứ chi, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mặt.
Sốt thường kéo dài dưới 1 tuần, có thể theo hai pha: sốt cao vài ngày, giảm, rồi tái sốt nhẹ.
Điểm phân biệt với sốt xuất huyết:
Sốt xuất huyết thường kèm đau bụng, giảm bạch cầu trung tính và tiểu cầu rõ.
Chikungunya thường sốt ngắn hơn, kèm viêm kết mạc và đau đa khớp nổi bật hơn.
Biến chứng và mức độ nguy hiểm
Phần lớn bệnh nhân hồi phục sau 7–10 ngày, nhưng một số người có thể:
Đau đa khớp, viêm đa khớp, viêm bao gân, hội chứng Raynaud.
Mệt mỏi kéo dài nhiều tháng, thậm chí vài năm.
Biến chứng nặng hiếm gặp:
Viêm gan, viêm cơ tim, viêm não, hội chứng Guillain-Barré, suy thận cấp, tổn thương mắt.
Phụ nữ mang thai nhiễm bệnh khi chuyển dạ có thể lây cho con, gây biến chứng tim, xuất huyết, tổn thương thần kinh.
Ảnh: Chikungunya có thể gây tàn phế và dễ bị chẩn đoán nhầm thành sốt xuất huyết
Nhóm nguy cơ cao:
Trẻ sơ sinh.
Người trên 65 tuổi.
Người có bệnh nền.
Tỷ lệ tử vong rất thấp (<0,1%) nhưng có thể lên tới 15% ở trẻ sơ sinh nhiễm bệnh trong thời kỳ chu sinh hoặc ở người già, bệnh nền nặng.
Phòng bệnh – Cách tốt nhất để bảo vệ bản thân
Chikungunya hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vaccine phòng bệnh. Do đó, phòng muỗi đốt là biện pháp quan trọng nhất:
Diệt muỗi, loại bỏ nơi nước đọng.
Ngủ màn, kể cả ban ngày.
Mặc quần áo dài tay.
Dùng kem hoặc xịt chống muỗi.
Lưu ý: Muỗi Aedes truyền bệnh hoạt động mạnh vào buổi sáng (6–9h) và chiều tối (15–17h).
Nguồn: suckhoedoisong
