Chấn thương thể thao: Đừng để "chủ quan" biến tổn thương nhẹ thành tàn phế

Nhiều người bị lật cổ chân, đau khớp gối nhẹ khi chơi thể thao nhưng tự điều trị bằng cách đắp lá, xoa bóp rượu thuốc, dẫn đến biến chứng teo cơ, lỏng khớp, nguy cơ tàn phế.

Anh Hoàng, 32 tuổi, ngụ TP HCM, nhập viện trong tình trạng gối phải sưng to, lỏng lẻo, đi lại khó khăn. Ba tháng trước, trong một trận bóng đá phong trào, anh bị đối thủ va chạm mạnh dẫn đến đau nhói ở đầu gối. Nghĩ chỉ là chấn thương phần mềm thông thường, anh không đi khám mà tự mua thuốc giảm đau, kết hợp nhờ thầy lang bốc thuốc nam về đắp. Sau một tuần, cơn đau dịu bớt, anh tiếp tục ra sân. Gần đây, đầu gối anh liên tục bị sụm, đau nhức dữ dội không thể đi đứng bình thường.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) tại bệnh viện cho thấy anh Hoàng bị đứt hoàn toàn dây chằng chéo trước, rách sụn chêm độ 3, đã có dấu hiệu thoái hóa khớp gối sớm do không được cố định và điều trị đúng cách.

Bác sĩ Nguyễn Văn Chúc, khoa Chấn thương chỉnh hình, cho biết trường hợp của anh Hoàng không hiếm gặp. Hiện nay, phong trào tập luyện thể thao như bóng đá, cầu lông, pickleball, chạy bộ... phát triển mạnh, kéo theo số ca nhập viện vì chấn thương tăng cao. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất trong điều trị không phải là mức độ nghiêm trọng của tai nạn ban đầu, mà chính là tâm lý chủ quan và thói quen "tự làm bác sĩ" của người bệnh.

Ảnh: Một chấn thương ban đầu có thể chỉ ở mức độ nhẹ, nếu được bất động và chăm sóc đúng cách, cơ thể có khả năng tự phục hồi.

Theo bác sĩ Chúc, các sai lầm phổ biến nhất của người chơi thể thao khi gặp sự cố bao gồm:

• Tự ý chườm nóng, đắp lá: Khi xảy ra chấn thương cấp tính, các mạch máu nhỏ sẽ bị rách gây xuất huyết và sưng nề. Việc chườm nóng hoặc đắp các loại lá cây, thuốc dán có tính nhiệt sẽ làm mạch máu giãn ra, khiến vùng tổn thương tụ máu, sưng to và viêm nhiễm nặng hơn.
• Xoa bóp bằng rượu thuốc, mật gấu: Lực tác động cơ học mạnh từ việc xoa bóp kết hợp với hoạt chất có tính nóng có thể làm rách thêm các sợi gân, dây chằng đang tổn thương, thậm chí gây xơ hóa cơ và cứng khớp mạn tính.
• Nén đau để tiếp tục tập luyện: Nhiều người cố gắng chịu đau, quấn băng thun tạm thời để chơi tiếp hoặc quay lại sân tập quá sớm. Điều này khiến các tổn thương siêu vi tích tụ, biến một vết rách dây chằng nhỏ thành đứt hoàn toàn.

"Một chấn thương ban đầu có thể chỉ ở mức độ nhẹ, nếu được bất động và chăm sóc đúng cách, cơ thể có khả năng tự phục hồi. Nhưng việc điều trị sai cách hoặc trì hoãn đến viện sẽ dẫn đến những hệ lụy lâu dài khó đảo ngược", bác sĩ phân tích.

Các biến chứng nặng thường gặp do xử lý sai cách gồm lỏng khớp mạn tính (khớp gối, khớp cổ chân luôn trong trạng thái mất vững), teo cơ do hạn chế vận động vì đau, và nguy hiểm nhất là thoái hóa khớp sớm ở người trẻ tuổi. Khi sụn khớp bị mòn do trục khớp lệch lạc kéo dài, người bệnh sẽ bị đau đớn dai dẳng, giảm nghiêm trọng chất lượng sống và có nguy cơ phải thay khớp nhân tạo từ rất sớm.

Để xử trí đúng cách, các chuyên gia khuyến cáo người chơi thể thao cần tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc sơ cứu R.I.C.Engay sau khi gặp chấn thương:

• Rest (Nghỉ ngơi): Lập tức dừng mọi hoạt động vận động, tránh tỳ đè lực lên vùng chi bị thương.
• Ice (Chườm lạnh): Dùng túi đá chườm lên vùng sưng đau khoảng 15-20 phút, mỗi lần cách nhau 2-3 tiếng để giảm chảy máu nội bộ và bớt sưng nề. Không áp trực tiếp đá viên lên da để tránh bỏng lạnh.
• Compression (Băng ép): Sử dụng băng thun co giãn băng nhẹ nhàng quanh vùng tổn thương nhằm hạn chế dịch tụ, lưu ý không quấn quá chặt làm cản trở tuần hoàn máu.
• Elevation (Kê cao chi): Đặt vùng tay hoặc chân bị thương cao hơn mức tim để hỗ trợ máu và dịch lưu thông ngược về tim tốt hơn, giảm áp lực sưng tấy.

Bác sĩ lưu ý, quy tắc R.I.C.E chỉ có giá trị hỗ trợ trong 48 giờ đầu. Nếu sau thời gian này, các triệu chứng sưng đau không thuyên giảm, xuất hiện vết bầm tím diện rộng, biến dạng khớp hoặc người bệnh có cảm giác kẹt khớp, lạo xạo bên trong, cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được chụp chiếu và can thiệp kịp thời.

Nguồn: vnexpress