Cà phê và sức khỏe tim mạch: Nên uống bao nhiêu là đủ?

Cà phê và nỗi lo của người bệnh tim

Cà phê là thức uống quen thuộc với hàng triệu người Việt mỗi sáng. Tuy nhiên, với không ít người đặc biệt là bệnh nhân tim mạch ly cà phê đôi khi đi kèm nỗi lo: uống cà phê có làm tim mệt hơn, có cần kiêng hoàn toàn không?

Đây cũng là câu hỏi thường xuyên được đặt ra trong các phòng khám tim mạch. Tại buổi sinh hoạt chuyên môn “Lối sống và sức khỏe tim mạch” do Bệnh viện Nhân dân Gia Định tổ chức ngày 25-12 tại TP.HCM, ThS.BS Nguyễn Hoàng Anh – Khoa Nội Tim mạch đã chia sẻ nhiều thông tin đáng chú ý xoay quanh vấn đề này.

Uống cà phê đúng cách không hại tim, thậm chí còn có lợi

Theo bác sĩ Hoàng Anh, nhiều bệnh nhân tim mạch mạn tính chủ động bỏ cà phê vì lo ngại caffeine gây tăng huyết áp, hồi hộp hay rối loạn nhịp tim. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy điều này không hoàn toàn đúng.

Cà phê từng bị “gắn mác” là thủ phạm gây tăng huyết áp, tim đập nhanh, thậm chí nhồi máu cơ tim. Nhưng các nghiên cứu quy mô lớn trong nhiều thập kỷ gần đây đã giúp nhìn nhận lại vai trò của cà phê đối với sức khỏe tim mạch.

Ảnh: Uống cà phê đúng cách không hại tim, thậm chí còn có lợi, bị “gắn mác” là thủ phạm gây tăng huyết áp, tim đập nhanh, thậm chí nhồi máu cơ tim. Nhưng các nghiên cứu quy mô lớn trong nhiều thập kỷ gần đây đã giúp nhìn nhận lại vai trò của cà phê đối với sức khỏe tim mạch

Cà phê và huyết áp: tăng tạm thời nhưng không lâu dài

Ở những người chưa quen uống cà phê, caffeine có thể làm huyết áp tăng nhẹ, trung bình khoảng 5–12 mmHg. Tuy nhiên, hiện tượng này thường chỉ mang tính tạm thời và giảm dần khi cơ thể đã thích nghi.

Các nghiên cứu dài hạn cho thấy:

• Uống cà phê vừa phải không làm tăng nguy cơ tăng huyết áp

• Thậm chí uống 3–4 ly/ngày còn liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp thấp hơn trong tương lai

Cà phê có làm tăng cholesterol không?

Nhiều người lo ngại cà phê gây tăng mỡ máu. Thực tế, nguy cơ này chủ yếu đến từ cà phê không lọc, do chứa các chất diterpene như cafestol và kahweol, có thể làm tăng LDL-cholesterol.

Ngược lại:

• Cà phê lọc qua giấy gần như không làm tăng cholesterol

• Nếu có tăng nhẹ, thường không mang ý nghĩa lâm sàng rõ rệt

Giảm nguy cơ đái tháo đường type 2

Một lợi ích đáng chú ý khác của cà phê là khả năng giảm nguy cơ đái tháo đường type 2. Phân tích gộp nhiều nghiên cứu cho thấy:

• Uống khoảng 5 ly cà phê/ngày có thể giảm tới 30% nguy cơ mắc bệnh

• Mỗi ly bổ sung giúp giảm thêm khoảng 6% nguy cơ

⚠️ Lưu ý: lợi ích này chỉ ghi nhận với cà phê đen, không thêm đường, sữa hay kem.

Cà phê và bệnh mạch vành, rối loạn nhịp tim

Với bệnh mạch vành, nguy cơ tim mạch thấp nhất được ghi nhận ở nhóm uống 1–4 ly cà phê/ngày, đặc biệt là cà phê lọc. Ngược lại, uống quá nhiều (trên 8–9 ly/ngày) có thể làm tăng nguy cơ tim mạch.

Về rối loạn nhịp tim:

• Cà phê không làm tăng nguy cơ rung nhĩ

• Thậm chí còn giúp giảm nguy cơ tái phát rung nhĩ ở bệnh nhân đã được sốc điện chuyển nhịp

Tuy nhiên, caffeine có thể làm tăng ngoại tâm thu thất ở một số người nhạy cảm.

👉 “Những người thường xuyên hồi hộp, tim đập nhanh sau khi uống cà phê nên giảm liều và theo dõi phản ứng của cơ thể, thay vì cố uống theo thói quen” – bác sĩ Hoàng Anh khuyến cáo.

Uống cà phê lúc nào là tốt nhất cho tim?

Thời điểm uống cà phê cũng rất quan trọng. Một nghiên cứu lớn tại Mỹ theo dõi hơn 20 năm cho thấy:

• Chỉ nhóm uống cà phê vào buổi sáng mới ghi nhận giảm nguy cơ tử vong do tim mạch và tử vong chung

• Uống cà phê rải rác cả ngày, đặc biệt vào chiều tối, không mang lại lợi ích này

Nguyên nhân được cho là:

• Cà phê uống muộn làm giảm melatonin (hormone giấc ngủ) khoảng 30%

• Gây rối loạn nhịp sinh học và ảnh hưởng xấu đến tim mạch

Ngoài ra, các chất chống viêm trong cà phê phát huy hiệu quả tốt nhất vào buổi sáng.

Ảnh: Nhóm uống cà phê vào buổi sáng mới ghi nhận giảm nguy cơ tử vong do tim mạch và tử vong, uống cà phê rải rác cả ngày, đặc biệt vào chiều tối, không mang lại lợi ích này

Lời khuyên từ bác sĩ tim mạch

Theo ThS.BS Nguyễn Hoàng Anh, để cà phê có lợi cho tim mạch, nên:

• Uống 1–4 ly/ngày

• Ưu tiên cà phê lọc, cà phê đen

• Không đường, không kem

• Uống vào buổi sáng

Người có rối loạn giấc ngủ, ngoại tâm thu nhiều hoặc nhạy cảm với caffeine nên hạn chế và cá nhân hóa lượng cà phê phù hợp.

Kết luận

Cà phê không phải là thần dược. Nhưng nếu dùng đúng loại – đúng lượng – đúng thời điểm, cà phê hoàn toàn có thể trở thành một phần của lối sống lành mạnh, góp phần bảo vệ tim mạch và sức khỏe tổng thể.

Nguồn: tuoitre