Bảo Tồn Giọng Nói Sau Phẫu Thuật Ung Thư Thanh Quản Bằng Phương Pháp CHEP

1. Mất giọng do chủ quan trước dấu hiệu khàn tiếng kéo dài

Nhiều người thường nhầm lẫn khàn tiếng, đau họng là triệu chứng của bệnh viêm họng thông thường. Sự chủ quan này khiến bệnh nhân bỏ qua "giai đoạn vàng" điều trị, chỉ đến khi mất giọng hoàn toàn mới đến bệnh viện.

Điển hình là trường hợp của ông Khương (54 tuổi, ngụ tại Cần Thơ). Với tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, ông xuất hiện tình trạng đau họng, nuốt khó và khàn tiếng kéo dài hơn một năm. Thay vì đi khám, ông tự mua thuốc uống tại nhà nhưng tình trạng không thuyên giảm. Đến khi nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, ông đã gần như mất tiếng hoàn toàn, phải trao đổi với bác sĩ bằng cách viết giấy.

Kết quả nội soi ban đầu phát hiện khối u kích thước 0.5 cm ở dây thanh. Tuy nhiên, sau khi thực hiện các xét nghiệm đánh giá chuyên sâu và chụp CT scan thanh quản, các bác sĩ nhận thấy khối bướu đã lan sâu xuống bên dưới và xâm lấn ra vùng kế cận.

Theo BS.CKII Đỗ Tường Huân (Khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM), ung thư thanh quản là bệnh lý ác tính đứng thứ 6 trong số các loại ung thư nguy hiểm ở nam giới. Khối u của bệnh nhân Khương được phát hiện ở giai đoạn khá trễ, đã có sự xâm lấn sâu nên tiên lượng nhiều di chứng sau mổ, nguy cơ cao không giữ lại được thanh quản.
 

Ảnh: Nhiều người thường nhầm lẫn khàn tiếng, đau họng là triệu chứng của bệnh viêm họng thông thường. Sự chủ quan này khiến bệnh nhân bỏ qua "giai đoạn vàng" điều trị

2. Phẫu thuật CHEP: "Giới hạn cuối cùng" để giữ lại giọng nói tự nhiên

Đối với một người ở độ tuổi trung niên và làm công việc kinh doanh cần giao tiếp nhiều như ông Khương, việc mất đi giọng nói là một cú sốc lớn. "Nếu mất giọng, chắc tôi khó mà làm ăn, cuộc sống và kinh tế gia đình sẽ đảo lộn rất nhiều"– ông Khương chia sẻ.

Trước mong mỏi lớn nhất của người bệnh, ê-kíp bác sĩ tại Bệnh viện Tâm Anh đã tiến hành hội chẩn kỹ lưỡng. Đánh giá cấu trúc thanh quản vẫn còn khả năng bảo tồn sau khi cắt bỏ khối u, các bác sĩ quyết định thực hiện kỹ thuật cắt bán phần thanh quản theo phương pháp CHEP.

Phương pháp CHEP là gì?

Phẫu thuật CHEP (Supracricoid Partial Laryngectomy với Cricohyoidoepiglottopexy) là kỹ thuật mổ cắt bán phần thanh quản, sau đó tái tạo lại đường thở và giọng nói bằng cách khâu nối kết hợp xương móng, sụn nhẫn và nắp thanh quản.

Ưu điểm vượt trội của kỹ thuật CHEP:

• Loại bỏ triệt căn tế bào ung thư: Trong quá trình mổ, các diện cắt được kiểm tra tức thì (sinh thiết tức thì) nhằm đảm bảo không bỏ sót bất kỳ tế bào ác tính nào.
• Tránh di chứng cắt toàn bộ thanh quản: Người bệnh không phải chịu cảnh cắt bỏ hoàn toàn hộp âm thanh, không phải thở qua lỗ mở khí quản vĩnh viễn ở cổ.
• Bảo tồn các chức năng tự nhiên: Bệnh nhân vẫn giữ được khả năng nói, ăn uống qua đường miệng và hít thở tự nhiên qua đường mũi.

Bác sĩ Đỗ Tường Huân nhấn mạnh, phẫu thuật CHEP được xem là "giới hạn cuối cùng" để giữ lại một phần thanh quản khi khối u đã lan rộng. Nếu vượt quá giới hạn này, bác sĩ buộc phải cắt bỏ toàn bộ thanh quản kèm nạo hạch để ngăn chặn ung thư di căn. Lúc đó, người bệnh sẽ mất giọng vĩnh viễn và chỉ có thể giao tiếp hạn chế thông qua van phát âm hoặc thiết bị điện thanh quản hỗ trợ.

Ảnh: Ưu điểm vượt trội của kỹ thuật CHEP là loại bỏ triệt căn tế bào ung thư: Trong quá trình mổ, các diện cắt được kiểm tra tức thì (sinh thiết tức thì) nhằm đảm bảo không bỏ sót bất kỳ tế bào ác tính nào.

3. Hành trình hồi phục và tập nuốt sau mổ cắt bán phần thanh quản

Phẫu thuật thành công chỉ là bước đầu, quá trình chăm sóc và tập luyện hậu phẫu đóng vai trò quyết định đến việc khôi phục giọng nói và khả năng ăn uống của bệnh nhân.

Giai đoạn nuôi ăn qua ống sonde

Ngay sau mổ, vùng thanh quản chưa hồi phục hoàn toàn, người bệnh đối mặt với nguy cơ cao bị sặc, hít phải sữa hoặc thức ăn vào đường thở gây viêm phổi. Do đó, ông Khương được nuôi ăn hoàn toàn qua ống sonde dạ dày.

Bài tập nuốt tư thế cằm - ngực

Để tái hòa nhập, bệnh nhân phải trải qua các bài tập nuốt nghiêm ngặt dưới sự hướng dẫn của y bác sĩ:

1. Tập nuốt khan: Người bệnh tập nuốt nước bọt ở tư thế cằm gập sát ngực để bảo vệ đường thở.
2. Tập nuốt thức ăn lỏng/mềm: Khi đã quen phản xạ, bệnh nhân được chuyển sang tập nuốt thức ăn mềm với lượng nhỏ tăng dần.

Kết quả phục hồi kỳ diệu

Chỉ sau 2 tuần kiên trì phẫu thuật và tập luyện, ông Khương đã được rút các ống hỗ trợ ăn uống và kiểm soát hơi thở. Ông đã có thể tự ăn uống qua đường miệng, hít thở bằng mũi và trò chuyện trở lại.

Hiện tại, giọng nói của ông đã giữ được khoảng 40% so với trước khi đổ bệnh. Theo tiên lượng của bác sĩ, khả năng phục hồi giọng nói có thể đạt tới 60% trong vài tháng tới thông qua luyện âm.

4. Tác động tâm lý nặng nề khi người bệnh bị mất giọng nói

Giọng nói không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn gắn liền với đời sống tinh thần và công việc của mỗi con người. Việc đột ngột mất đi giọng nói sau phẫu thuật ung thư có thể đẩy người bệnh vào những khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng.

Các nghiên cứu quốc tế đã ghi nhận có đến 30 - 40% bệnh nhân bị cắt thanh quản toàn phần rơi vào trạng thái trầm cảm hoặc lo âu ngay trong năm đầu tiên sau mổ. Tại Việt Nam, thực tế lâm sàng tại các khoa ung bướu cũng ghi nhận rất nhiều trường hợp người bệnh suy sụp, stress nặng nề, ngại tiếp xúc với xã hội sau khi mất đi tiếng nói.

Ngược lại, việc bảo tồn giọng nói nhờ phương pháp CHEP mang lại ý nghĩa nhân văn và giá trị thực tiễn rất lớn:

• Giúp người bệnh duy trì sự tự tin, tránh nguy cơ trầm cảm sau điều trị ung thư.
• Giúp bệnh nhân nhanh chóng hòa nhập với cuộc sống bình thường.
• Bảo toàn cơ hội làm việc, duy trì nghề nghiệp và giữ vững các mối quan hệ gia đình, xã hội.

5. Nguyên nhân và dấu hiệu cảnh báo sớm ung thư thanh quản

Theo số liệu thống kê của Globocan, ung thư thanh quản chiếm khoảng 0.95% tổng số các ca mắc ung thư mới trên toàn cầu. Riêng tại Việt Nam, tỷ lệ này lên tới 1.2% và đặc biệt phổ biến ở nam giới.

Các yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh:

• Thuốc lá: Là nguyên nhân trực tiếp gây ra hơn 80% số ca ung thư thanh quản.
• Lạm dụng rượu bia: Sự kết hợp giữa rượu và thuốc lá làm tăng độc tính lên tế bào niêm mạc họng.
• Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Axit dạ dày trào ngược kéo dài gây viêm loét và biến đổi tế bào thanh quản.
• Môi trường: Thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại, bụi công nghiệp.

Khi nào bạn cần đi khám ngay?

Ung thư thanh quản nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm hoàn toàn có thể điều trị triệt căn bằng tia xạ hoặc phẫu thuật cắt một phần rất nhỏ bằng tia laser qua nội soi mà không ảnh hưởng đến giọng nói. Hãy đến ngay các cơ sở y tế uy tín để tầm soát nếu cơ thể có các dấu hiệu bất thường sau kéo dài trên 2 tuần:

• Khàn giọng, khàn tiếng tiến triển nặng dần không rõ nguyên nhân.
• Ho liên tục, ho khan hoặc ho ra máu.
• Có cảm giác vướng họng, nuốt đau, nuốt khó.
• Khó thở, thở khò khè khi vận động.

Nguồn thông tin: Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Bài viết mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ chuyên gia y tế để được tư vấn và điều trị phù hợp.