Tiêm insulin sai cách: "Lỗ hổng" khiến đường huyết mãi không ổn định – Lời cảnh tỉnh từ bác sĩ

Chúng tôi rất vinh dự được lắng nghe những chia sẻ chuyên môn từ TS.BS. Nguyễn Quang Bảy – Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Bạch Mai, về một thực trạng mà rất nhiều bệnh nhân đái tháo đường đang gặp phải: Những sai lầm trong kỹ thuật tiêm insulin khiến việc điều trị trở nên bế tắc dù liều dùng rất cao.
 

Ảnh: TS.BS Nguyễn Quang Bảy

Trong quá trình thăm khám, tôi nhận thấy một thực trạng đáng lo ngại: dù kỹ thuật tiêm đã được hướng dẫn nhiều, nhưng vẫn có rất nhiều bệnh nhân đang mắc phải những sai lầm căn bản. Điển hình nhất chính là việc tiêm sai vị trí và không thay đổi vị trí tiêm.

Hôm nay, tôi muốn chia sẻ câu chuyện của một bệnh nhân mà tôi vừa tiếp nhận để mọi người cùng rút kinh nghiệm.

Câu chuyện của bệnh nhân "đặc biệt"

Bệnh nhân nam, 66 tuổi, vốn là một cựu lãnh đạo và hiện vẫn đang giảng dạy đại học. Chú mắc đái tháo đường từ năm 2003. Dù thể trạng chỉ nặng 60kg, nhưng chú đang phải tiêm tới 103 đơn vị insulin/ngày kèm theo 3 loại thuốc uống liều tối đa.

Dù có thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM), chú vẫn bị hạ đường huyết về đêm, nhưng các thời điểm khác lại rất cao với HbA1C lên tới 9,5%. Vì cho rằng bác sĩ trước điều trị không "chuẩn", chú đã đi khắp các bệnh viện lớn tại Hà Nội nhưng kết quả vẫn không cải thiện.

Tại sao đường huyết không ổn định dù liều insulin cực cao?

Qua thăm khám, tôi nhận thấy liều insulin của bệnh nhân đang ở mức 1,7 đơn vị/kg/ngày – cao gấp 3 lần so với khuyến cáo (0,3 - 0,6 đơn vị/kg/ngày). Nguyên nhân nằm ở 3 lỗi kỹ thuật "chết người" suốt 10 năm qua:

• Chỉ tiêm quanh rốn: Gây chai cứng vùng da.

• Không thay kim tiêm: Dùng duy nhất 1 mũi kim cho đến khi hết bút mới thôi.

• Bảo quản sai cách: Bút đang tiêm vẫn luôn cất trong tủ lạnh thay vì để nhiệt độ phòng.

Hậu quả: Biến chứng phì đại mô mỡ

Tại vị trí tiêm quanh rốn của chú đã nổi lên 2 khối u mỡ lớn kèm tình trạng xuất huyết. Đây chính là biến chứng phì đại mô mỡ. Khi insulin tiêm vào đây, chúng bị "giam lỏng" và không thể hấp thu vào máu, dẫn đến tình trạng tiêm bao nhiêu cũng không có tác dụng.

Hình ảnh được chia sẻ từ bác sĩ

Lời khuyên từ TS.BS. Nguyễn Quang Bảy

Thực sự lúc đó tôi cũng có chút bực mình vì chú đi khám mà không mang theo bút tiêm hay đầu đọc CGM để kiểm tra. Sau khi giải thích kỹ để chú hiểu mức độ nghiêm trọng, tôi đã:

1. Giảm ngay 20% liều insulin.

2. Yêu cầu điều dưỡng hướng dẫn lại từ đầu cách tiêm, cách thay kim và luân chuyển vị trí tiêm đúng chuẩn.

Thông điệp gửi đến bệnh nhân: Kỹ thuật tiêm quan trọng không kém gì liều thuốc. Đừng để những thói quen sai lầm như ngại thay kim hay lười đổi vị trí tiêm làm hỏng cả quá trình điều trị kéo dài hàng chục năm.

Quy Tắc Luân Chuyển Vị Trí Tiêm Insulin

Giúp tránh biến chứng phì đại mô mỡ và đảm bảo thuốc hấp thu tốt nhất

Hướng Dẫn Bảo Quản Bút Insulin: Đừng Để "Sai Một Ly Đi Một Dặm"

Bên cạnh kỹ thuật tiêm, cách bảo quản insulin quyết định trực tiếp đến hiệu quả hạ đường huyết. Dưới đây là quy tắc bảo quản chuẩn từ chuyên gia Nội tiết:

1. Bút insulin CHƯA mở nắp (Dự phòng)

• Nhiệt độ: Luôn bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh (từ 2°C đến 8°C).

• Vị trí: Để ở giữa ngăn mát, tránh sát vách tủ hoặc gần ngăn đá vì insulin bị đông đá sẽ hỏng hoàn toàn.

• Thời hạn: Sử dụng đến ngày hết hạn in trên bao bì.

2. Bút insulin ĐANG sử dụng (Đã mở nắp)

• Nhiệt độ: Bảo quản ở nhiệt độ phòng (dưới 30°C), nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.

• Tại sao không để tủ lạnh? Insulin lạnh khi tiêm vào cơ thể sẽ gây đau buốt hơn và dễ kích ứng vùng da tiêm.

• Thời hạn: Thông thường chỉ nên dùng trong vòng 28 ngày kể từ khi mở nắp (một số loại có thể lên đến 42 ngày, hãy kiểm tra kỹ hướng dẫn sử dụng).

• Lưu ý: Luôn đậy nắp bút sau khi dùng để bảo vệ thuốc khỏi ánh sáng.

3. Khi di chuyển hoặc du lịch

• Sử dụng túi giữ nhiệt chuyên dụng cho insulin nếu phải di chuyển lâu dưới trời nắng nóng.

• Tuyệt đối không để bút insulin trong cốp xe hoặc gần các nguồn nhiệt lớn.

Lưu ý từ Bác sĩ: Trước khi tiêm, nếu insulin đang ở trong tủ lạnh, hãy lấy ra để ở nhiệt độ phòng khoảng 15-30 phút để thuốc ấm lên, giúp giảm cảm giác đau và thuốc hấp thu tốt hơn.