Merinco rất vinh dự được lắng nghe chia sẻ của ThS.BS Nguyễn Quang Bảy, Trưởng khoa Nội tiết & Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, về một vấn đề tưởng như đơn giản nhưng lại tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm đối với người bệnh tiểu đường hạ đường huyết và cách xử trí đúng tại nhà.
 

Ảnh: ThS.BS Nguyễn Quang Bảy, Trưởng khoa Nội tiết & Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai

Trong quá trình thăm khám hằng ngày, bác sĩ Bảy cho biết hầu như ngày nào ông cũng gặp bệnh nhân bị hạ đường huyết ở nhiều mức độ khác nhau: có người chỉ thoáng qua, có người tái diễn thường xuyên, có người nặng đến mức phải nhập cấp cứu. Điều đáng lo hơn là phần lớn bệnh nhân và người nhà không nhận biết được thế nào là hạ đường huyết, càng không biết xử trí đúng trong những phút đầu tiên – thời điểm quyết định mức độ an toàn. Một nghiên cứu thực hiện tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy hơn 80% bệnh nhân đái tháo đường nhập cấp cứu vì hạ đường huyết không hiểu rõ nguyên nhân và cách xử trí.

“Có những bệnh nhân đường huyết tụt xuống rất thấp nhưng không hề có triệu chứng báo trước. Cũng có người chỉ hơi đói đã lo lắng quá mức. Dù ở tình huống nào, hạ đường huyết đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được nhận biết và xử trí đúng.”
- ThS.BS Nguyễn Quang Bảy, Trưởng khoa Nội tiết & Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai.

Dưới đây là 10 điểm quan trọng nhất mà bác sĩ Bảy nhấn mạnh, giúp người bệnh và người nhà nhận biết – ứng phó – và phòng ngừa hạ đường huyết hiệu quả:

1. Hạ đường huyết được xác định khi glucose máu < 4,0 mmol/L

Dù có triệu chứng hay không, bất kỳ giá trị nào dưới 4,0 mmol/L đều được coi là hạ đường huyết và cần xử trí ngay.

2. Cảm giác đói không đủ để kết luận hạ đường huyết

Đói có thể do nhiều nguyên nhân khác. Muốn biết chắc chắn, phải đo đường huyết.
Tuy nhiên, nếu đói nhiều mà không thể đo được, hãy xử trí như đang bị hạ đường huyết để tránh nguy hiểm.

3. Hạ đường huyết nhẹ (glucose > 3,0 mmol/L)

Thường có các dấu hiệu:

• run chân tay
• tim đập nhanh
• vã mồ hôi
• đói cồn cào
• bồn chồn, khó chịu

Đây là giai đoạn xử trí nhanh sẽ giúp bệnh nhân hồi phục rất tốt.

4. Hạ đường huyết nặng (glucose < 2,3 mmol/L hoặc có rối loạn ý thức)

Người bệnh có thể:

• lơ mơ
• nói khó
• co giật
• hôn mê

Với bệnh nhân đái tháo đường bị hôn mê, nguyên nhân đầu tiên phải nghĩ đến là hạ đường huyết.

5. Có trường hợp hạ đường huyết rất nặng nhưng không hề có triệu chứng

Gặp ở:

• người bị hạ đường huyết nhiều lần
• người có biến chứng thần kinh tự động
• người nghiện rượu
• bệnh nhân suy thận

Những người này cực kỳ nguy hiểm vì cơ thể không còn gửi tín hiệu cảnh báo.

6. Thuốc là nguyên nhân phổ biến nhất gây hạ đường huyết

Nhất là khi dùng:

• insulin
• thuốc hạ đường huyết nhóm sulfonylurea (glibenclamide, gliclazide, glimepiride)

Người tiêm 3–4 mũi insulin mỗi ngày là nhóm nguy cơ cao nhất.

7. Những hành động thường gây hạ đường huyết đột ngột

• ăn quá chậm hoặc bỏ bữa sau khi tiêm insulin
• ăn ít hơn mọi ngày
• tập thể dục nhiều hơn kế hoạch
• sử dụng rượu bia

Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể làm tụt đường huyết sâu.

8. Những nhóm người dễ bị hạ đường huyết hơn

• người gầy
• người cao tuổi
• bệnh nhân suy gan, suy thận
• suy thượng thận

Cần theo dõi chặt và không nên để bữa ăn cách nhau quá xa.

9. Cách xử trí khi hạ đường huyết nhẹ (người bệnh còn tỉnh táo)

Hãy cho người bệnh sử dụng ngay thực phẩm giàu glucose:

• nước đường
• nước trái cây có đường
• sữa có đường
• bánh kẹo ngọt

Sau 15 phút, đo lại đường huyết. Nếu tăng → ăn thêm tinh bột (cơm, bún, mì) để ổn định lâu dài.

10. Hạ đường huyết nặng hoặc hôn mê: cần cấp cứu ngay

• Đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có thể truyền glucose tĩnh mạch
• Tuyệt đối không cho ăn/uống vì dễ gây sặc
• Mang theo đơn thuốc bệnh nhân đang dùng
• Báo ngay với nhân viên y tế rằng người bệnh mắc đái tháo đường

Cách đo đường huyết tại nhà để phòng ngừa hạ đường huyết hiệu quả

Để phòng ngừa hạ đường huyết và đánh giá chính xác tình trạng của mình, người bệnh cần:

• Đo buổi sáng khi chưa ăn
• Đo ngay khi có cảm giác bất thường: run, đói, hồi hộp, hoa mắt
• Đo lại sau khi xử trí 15 phút để chắc chắn đường đã tăng
• Đo 2 giờ sau ăn để đánh giá nguy cơ tăng giảm đường huyết sau bữa ăn
• Đo 2–3 lần/tuần ngay cả khi bệnh ổn định, hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ

Việc đo đều đặn giúp người bệnh và bác sĩ hiểu rõ mô hình biến động đường huyết và tránh được những đợt tụt đường đột ngột.

Thiết bị theo dõi đường huyết giúp phát hiện sớm hạ đường huyết

Dựa trên chia sẻ của bác sĩ Bảy, việc chủ động theo dõi đường huyết tại nhà có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ hạ đường huyết.

 Máy đo đường huyết Safe-Accu Sinocare

• Cho kết quả nhanh chỉ vài giây
• Dễ dùng cho người lớn tuổi
• Hỗ trợ theo dõi đường huyết khi nghi ngờ bị hạ đường

 Hệ thống theo dõi đường huyết liên tục Sinocare iCan i3 (CGM)

• Theo dõi liên tục 24/7
• Cảnh báo khi đường huyết xuống thấp
• Giúp phát hiện hạ đường huyết ban đêm hoặc hạ đường huyết không triệu chứng (rất nguy hiểm)
• Phù hợp với bệnh nhân tiêm nhiều mũi insulin mỗi ngày

Sử dụng CGM là cách hiệu quả để phát hiện sớm mọi biến động nguy hiểm, đặc biệt với người có nguy cơ cao hoặc từng bị hạ đường huyết nhiều lần.

Kết bài

Hạ đường huyết là biến chứng phổ biến nhưng không hề đơn giản. Một phút chủ quan có thể dẫn đến hậu quả lớn, nhưng chỉ cần hiểu đúng và xử trí đúng, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát được tình huống tại nhà.

Merinco luôn mong muốn đồng hành cùng người bệnh đái tháo đường bằng các kiến thức đúng dễ hiểu sát thực tế và những thiết bị theo dõi đường huyết chính hãng, giúp bạn an tâm hơn mỗi ngày trong hành trình kiểm soát bệnh.