TỰ Ý BỎ THUỐC MỠ MÁU THEO THẢO DƯỢC: SAI LẦM CHẾT NGƯỜI CỦA BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Merinco rất hân hạnh khi được chia sẻ lại câu chuyện của PGS.TS.BS Nguyễn Quang Bảy - Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, một chuyên gia đầu ngành luôn trăn trở với sự an nguy của người bệnh trước những lầm tưởng tai hại trong điều trị.

Ảnh: TS.BS Nguyễn Quang Bảy

Một bệnh cảnh "đứng bên bờ vực"

Tôi vừa tiếp nhận một bệnh nhân nam 73 tuổi, mắc đái tháo đường đã gần 20 năm. Có thể nói, ông cụ là một "cuốn từ điển sống" về các biến chứng của căn bệnh này: từ biến chứng mắt, thận, thần kinh ngoại vi cho đến tim mạch với tiền sử đã đặt stent động mạch vành.

Dù đang điều trị tại bệnh viện chuyên khoa với phác đồ cực kỳ chặt chẽ gồm 4 mũi Insulin mỗi ngày và 10 loại thuốc uống (kiểm soát đường huyết, huyết áp, mỡ máu...), nhưng các chỉ số của bác vẫn chưa đạt mục tiêu.

Sự thật ngỡ ngàng sau bảng xét nghiệm

Khi thăm khám, tôi đặc biệt lưu ý đến chỉ số mỡ máu. Theo đơn thuốc, bệnh nhân đang dùng Crestor 20mg/ngày đây là liều Statin cường độ cao. Thế nhưng, kết quả xét nghiệm mỡ máu của bác vẫn cao ngất ngưỡng. Điều này cực kỳ nguy hiểm bởi nó báo động nguy cơ tái tắc mạch vành và đột quỵ não đang cận kề.

Nỗi lo của tôi càng tăng lên khi kết quả siêu âm cho thấy bác đã bị tắc hẹp động mạch hai chân khá nặng một biến chứng mới phát sinh mà chính bác cũng chưa hề hay biết.

Gặng hỏi kỹ về việc tuân thủ điều trị, tôi muốn "ngã ngửa" khi nghe bác thú nhận: Đã tự ý bỏ thuốc Crestor hơn một tháng nay để chuyển sang uống một vài loại "thảo dược" theo lời mách bảo.

Tại sao bệnh nhân Đái tháo đường tuyệt đối không được bỏ Statin?

Cần phải khẳng định rằng, theo khuyến cáo mới nhất năm 2026 của các Hiệp hội Đái tháo đường và Tim mạch thế giới cũng như Việt Nam, việc dùng Statin là bắt buộc đối với bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2:

1. BN đái tháo đường từ 40–75 tuổi chưa có bệnh tim mạch xơ vữa (ASCVD), nên sử dụng statin cường độ trung bình bên cạnh thay đổi lối sống. (Mức A)
2. BN đái tháo đường từ 40–75 tuổi có nguy cơ tim mạch cao hơn (bao gồm có ≥1 yếu tố nguy cơ ASCVD bổ sung), khuyến cáo sử dụng statin cường độ cao nhằm giảm LDL-C ≥50% so với ban đầu và đạt mục tiêu LDL-C<1,8 mmol/L. (Mức A)
3. BN đái tháo đường từ 40–75 tuổi có nguy cơ tim mạch cao, đặc biệt là có nhiều yếu tố nguy cơ ASCVD bổ sung và LDL-C ≥1,8 mmol/L, thì cân nhắc bổ sung ezetimibe hoặc thuốc ức chế PCSK9 vào liệu pháp statin liều tối đa dung nạp. (Mức B)
4.  Ở BN đái tháo đường có ASCVD (như bệnh mạch vành), khuyến cáo điều trị bằng statin cường độ cao nhằm đạt giảm LDL-C ≥50% so với ban đầu và mục tiêu LDL-C < 1,4 mmol/L. (Mức B)

Lưu ý quan trọng: Statin cần được duy trì ngay cả khi mỡ máu đã về mức bình thường. Bởi thuốc không chỉ đơn thuần là hạ chỉ số trên giấy tờ, mà còn có những tác dụng "vàng":

• Ngăn ngừa và làm thoái lui mảng xơ vữa: Nghiên cứu chứng minh Statin có thể làm giảm kích thước mảng xơ vữa tới 20%, trong khi nếu không dùng, mảng xơ vữa sẽ tăng thêm ít nhất 10%.
• Ổn định mảng xơ vữa: Giúp mảng xơ vữa không bị nứt vỡ, từ đó ngăn chặn trực tiếp cơn nhồi máu cơ tim hay đột quỵ não.

Lời kết của bác sĩ:

Nhìn bảng xét nghiệm và nghe lời thú nhận của bác, tôi chỉ biết hỏi một câu đầy chua xót: "Bác ăn gì để em cúng chứ em không dám điều trị cho Bác nữa đâu!" > Mong rằng câu chuyện này sẽ là bài học đắt giá cho những bệnh nhân khác. Đừng bao giờ đánh đổi phác đồ khoa học đã được chứng minh bằng những loại "thảo dược" không rõ hiệu quả, nhất là khi tính mạng đang nằm trên một sợi dây mong manh.

Mối liên hệ "tử thần": Khi Đái tháo đường không chỉ tấn công Tim mà còn tàn phá Gan

Câu chuyện của bệnh nhân trên không chỉ dừng lại ở mạch máu hay trái tim. Một thực trạng đáng báo động mà các nghiên cứu mới nhất (đăng trên The Lancet Regional Health Europe năm 2026) chỉ ra rằng: Có đến 2/3 bệnh nhân đái tháo đường type 2 đang sống chung với các bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến chuyển hóa (MASLD) mà không hề hay biết.

Tại Việt Nam, tỷ lệ này thậm chí có thể lên tới 65% - 73%. Đáng lo ngại hơn, dạng nặng nhất của nó là MASH (Viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa) đang diễn tiến âm thầm:

• Vòng xoáy bệnh lý: Đái tháo đường gây kháng Insulin, khiến gan tích mỡ nhanh hơn. Ngược lại, khi gan bị nhiễm mỡ, tình trạng kháng Insulin càng trầm trọng, làm đường huyết trở nên "bất trị".
• Kẻ giết người thầm lặng: Giống như mảng xơ vữa mạch máu, MASH hầu như không gây triệu chứng cho đến khi dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan.
• Nguy cơ đa cơ quan: Những bệnh nhân vừa mắc tiểu đường vừa bị MASH có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và suy thận cao gấp nhiều lần người bình thường.

Khuyến cáo từ chuyên gia: Đừng chỉ nhìn vào chỉ số đường huyết. Tất cả bệnh nhân đái tháo đường type 2 cần được sàng lọc MASH định kỳ thông qua xét nghiệm men gan (ALT/AST), các chỉ số xơ hóa (FIB-4) hoặc siêu âm FibroScan.

Việc điều trị bằng các nhóm thuốc hiện đại như GLP-1 hay thuốc thải đường qua thận (như dapagliflozin) không chỉ giúp kiểm soát đường huyết mà còn mang lại "lợi ích kép": giảm mỡ gan, giảm xơ hóa và bảo vệ trái tim.

Checklist dành cho bạn: Đừng để quá muộn!

Để không phải nghe câu hỏi "Bác ăn gì để em cúng?", bên cạnh việc tuân thủ Statin cho mạch máu, bệnh nhân đái tháo đường cần thực hiện ngay:

1. Kiểm tra gan chuyên sâu: Không chỉ siêu âm thường, hãy yêu cầu đánh giá độ xơ hóa gan.
2. Giảm cân khoa học: Giảm 5-10% trọng lượng cơ thể là "liều thuốc" cực mạnh để đẩy lùi mỡ gan.
3. Tầm soát biến chứng định kỳ: Bao gồm cả tim mạch, thận và gan để can thiệp ngay trong "giai đoạn vàng".

Lời nhắn từ Merinco: Gan nhiễm mỡ không còn là bệnh "lành tính". Nó là biểu hiện của một cơ thể đang rối loạn chuyển hóa toàn thân. Hãy bảo vệ lá gan và hệ mạch máu của bạn bằng tri thức y khoa đúng đắn thay vì những lời mách bảo không căn cứ.

Lưu ý: Công ty TNHH Thương Mại Quốc Tế Merinco là nhà phân phối vật tư y tế, không cung cấp lời khuyên y khoa. Nội dung chỉ nhằm mục đích thông tin không thay thế tư vấn từ bác sĩ. Một phần nội dung được tạo ra với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và có thể chưa đầy đủ hoặc không được cập nhật thường xuyên. Vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.