Ăn Gì Để Kiểm Soát Đường Huyết? 7 Mô Hình Ăn Uống Theo ADA

Lựa chọn thực phẩm thông minh là chìa khóa để sống khỏe mỗi ngày

Bạn đã từng nghe câu “hiểu biết là sức mạnh” chưa? Điều này cũng hoàn toàn đúng với việc ăn uống lành mạnh. Khi bạn hiểu rõ những mô hình ăn uống đã được chứng minh là có lợi cho việc kiểm soát đái tháo đường, sức khỏe tổng thể của bạn sẽ được cải thiện rõ rệt. Việc sử dụng các mô hình bữa ăn làm nền tảng để xây dựng kế hoạch ăn uống chính là bước khởi đầu trong hành trình sống chung với đái tháo đường.

Ảnh: 7 mô hình ăn uống hỗ trợ quản lý đái tháo đường

Khuyến nghị dinh dưỡng dựa trên bằng chứng khoa học

Mỗi năm, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) đều công bố Hướng dẫn Tiêu chuẩn Chăm sóc Đái tháo đường (Standards of Care). Đây là bộ hướng dẫn thực hành được xây dựng dựa trên các nghiên cứu khoa học và thử nghiệm lâm sàng mới nhất. Các hướng dẫn này được nhân viên y tế sử dụng để điều trị bệnh đái tháo đường và các vấn đề sức khỏe liên quan.

Cứ mỗi 5 năm, một nhóm chuyên gia sẽ cùng nhau thực hiện một đợt rà soát chuyên sâu các khuyến nghị về dinh dưỡng trong Standards of Care. Kết quả của quá trình này được gọi là Báo cáo Đồng thuận về Dinh dưỡng (Nutrition Consensus Report) nền tảng cho các khuyến nghị dinh dưỡng chính thức của ADA.

Báo cáo này xác định những chiến lược dinh dưỡng đã được chứng minh là giúp người bệnh:

• Đạt hoặc duy trì mục tiêu đường huyết

• Kiểm soát cân nặng

• Giảm nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến đái tháo đường

Các khuyến nghị nhấn mạnh rằng chế độ ăn cần được cá nhân hóa, dựa trên nhu cầu cụ thể của từng người. Kế hoạch ăn uống của bạn sẽ phụ thuộc vào chính nhu cầu, thói quen và sở thích của bạn.

Báo cáo hiện tại đưa ra 7 mô hình bữa ăn chính đã được chứng minh là có hiệu quả trong quản lý đái tháo đường. Bạn nên trao đổi với đội ngũ y tế để lựa chọn mô hình phù hợp nhất với mình.

Đâu là chế độ ăn tốt nhất cho người đái tháo đường?

Từ “diet” (chế độ ăn kiêng) đôi khi mang nhiều áp lực cảm xúc. Với nhiều người, đây là một khái niệm gây căng thẳng và thường bị hiểu là giải pháp ngắn hạn. Vì vậy, các chuyên gia y tế ưu tiên sử dụng các thuật ngữ như “kế hoạch ăn uống”, “mô hình bữa ăn” để nói về việc ăn gì, ăn khi nào và ăn bao nhiêu theo hướng lâu dài và bền vững hơn.

Ảnh: Việc sử dụng các mô hình bữa ăn làm nền tảng để xây dựng kế hoạch ăn uống chính là bước khởi đầu trong hành trình sống chung với đái tháo đường

Câu trả lời ngắn gọn là: không có một chế độ ăn duy nhất phù hợp cho tất cả mọi người để phòng ngừa hoặc kiểm soát đái tháo đường. Trên thế giới có hàng triệu người sống chung với đái tháo đường, với sự khác biệt về:

• Văn hóa

• Sở thích cá nhân

• Bệnh lý kèm theo

• Chi phí thực phẩm

• Điều kiện sinh sống và khả năng tiếp cận thực phẩm lành mạnh

Chính vì vậy, không thể có một cách tiếp cận dinh dưỡng “chuẩn chung” cho tất cả.

ADA tập trung vào các mô hình bữa ăn đã được khoa học chứng minh là có lợi trong kiểm soát đái tháo đường. Đây là những cách ăn uống có thể duy trì lâu dài và linh hoạt theo nhu cầu cá nhân. Trong khi các chế độ ăn “theo trào lưu” có thể giúp giảm cân nhanh, thì điều quan trọng hơn là lựa chọn những thực phẩm bạn có thể gắn bó lâu dài và phù hợp với lối sống của mình.

Các mô hình bữa ăn hỗ trợ quản lý đái tháo đường

Quản lý đái tháo đường không thể thiếu một lối sống lành mạnh, trong đó chế độ ăn đóng vai trò trung tâm. Khi lựa chọn kế hoạch ăn uống, hãy cân nhắc:

• Món ăn bạn yêu thích

• Thời gian nấu nướng

• Ngân sách

• Nhu cầu ăn uống của gia đình

Hãy trao đổi với nhân viên y tế để tìm ra mô hình ăn uống phù hợp nhất với mục tiêu và tình trạng sức khỏe của bạn.

Mô hình ăn kiểu Địa Trung Hải

Phù hợp với người muốn:

• Giảm nguy cơ đái tháo đường

• Giảm HbA1c

• Giảm triglyceride

• Giảm nguy cơ biến cố tim mạch

Đặc điểm nổi bật:

• Thực phẩm nguồn gốc thực vật (rau, đậu, hạt, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt)

• Cá và hải sản

• Dầu ô liu là nguồn chất béo chính

• Sữa (chủ yếu là sữa chua, phô mai) với lượng thấp đến vừa

• Ít hơn 4 quả trứng/tuần

• Thịt đỏ rất ít

• Rượu vang ở mức thấp đến vừa

• Ít dùng đường tinh luyện hoặc mật ong

Mô hình ăn chay hoặc thuần chay

Phù hợp với người muốn:

• Giảm nguy cơ đái tháo đường

• Giảm HbA1c

• Giảm cân

• Giảm cholesterol LDL và non-HDL

Đặc điểm:

• Chủ yếu là thực phẩm có nguồn gốc thực vật

• Thuần chay: không sử dụng bất kỳ sản phẩm động vật nào

• Ăn chay: không dùng thịt, cá, gia cầm nhưng có thể dùng trứng và/hoặc sữa

Mô hình ăn ít chất béo

Phù hợp với người muốn giảm nguy cơ đái tháo đường hoặc giảm cân.

Đặc điểm:

• Rau

• Trái cây

• Carbohydrate (bánh mì, mì, ngũ cốc nguyên hạt, rau củ giàu tinh bột)

• Đạm nạc (kể cả các loại đậu)

• Sản phẩm sữa ít béo

Theo báo cáo, mô hình này có:

• Tổng chất béo < 30% tổng năng lượng

• Chất béo bão hòa < 10%

Mô hình ăn rất ít chất béo

Phù hợp với người muốn giảm cân hoặc hạ huyết áp.

Đặc điểm:

• Rau giàu chất xơ

• Các loại đậu

• Trái cây

• Ngũ cốc nguyên hạt

• Sữa không béo

• Cá

• Lòng trắng trứng

Tỷ lệ dinh dưỡng:

• 70–77% năng lượng từ carbohydrate

• 30–60g chất xơ/ngày

• <10% năng lượng từ chất béo

Mô hình ăn ít carbohydrate

Phù hợp với người muốn:

• Giảm HbA1c

• Giảm cân

• Giảm huyết áp

• Giảm triglyceride

• Tăng cholesterol HDL

Đặc điểm:

• Rau không chứa tinh bột

• Chất béo lành mạnh

• Đạm từ thịt, cá, gia cầm, trứng, phô mai, hạt

• Carbohydrate chất lượng cao nhưng hạn chế

Định nghĩa: carbohydrate chiếm 26–45% tổng năng lượng

Mô hình ăn rất ít carbohydrate

Đối với những người muốn giảm HbA1c, giảm cân, hạ huyết áp, giảm triglyceride hoặc tăng cholesterol HDL, mô hình ăn uống này có thể là một lựa chọn phù hợp.

Mô hình ăn uống này tương tự như chế độ ăn ít carbohydrate nhưng hạn chế mạnh hơn các thực phẩm chứa carbohydrate. Các bữa ăn thường có hơn một nửa tổng năng lượng đến từ chất béo. Mô hình này thường đặt mục tiêu 20–50g carbohydrate không tính chất xơ mỗi ngày. Trong bản tổng quan này, chế độ ăn rất ít carbohydrate được định nghĩa là giảm carbohydrate xuống dưới 26% tổng năng lượng.

Mô hình DASH (phòng chống tăng huyết áp)

Phù hợp với người muốn:

• Giảm nguy cơ đái tháo đường

• Giảm cân

• Hạ huyết áp

Đặc điểm:

• Rau

• Trái cây

• Sữa ít béo

• Ngũ cốc nguyên hạt

• Gia cầm

• Cá

• Các loại hạt

• Giảm chất béo bão hòa, thịt đỏ, đồ ngọt, nước có đường

• Có thể giảm natri

Áp dụng “Đĩa ăn cho người đái tháo đường”

Đĩa ăn cho người đái tháo đường có thể áp dụng cho tất cả các mô hình ăn uống trên. Hiện nay, đây là công cụ trực quan phổ biến nhất cho mô hình ăn ít carbohydrate. Khi điều chỉnh theo từng chiến lược cụ thể, đĩa ăn này có thể linh hoạt cho mọi bữa ăn.

Ảnh: Khi bạn sống chung với đái tháo đường, tiền đái tháo đường hoặc các biến chứng như bệnh tim, bệnh thận, lựa chọn thực phẩm thông minh là yếu tố then chốt

Khi bạn sống chung với đái tháo đường, tiền đái tháo đường hoặc các biến chứng như bệnh tim, bệnh thận, lựa chọn thực phẩm thông minh là yếu tố then chốt. Hãy làm việc cùng đội ngũ y tế để tìm ra mô hình ăn uống và chiến lược kiểm soát phù hợp nhất với bạn.

Dù bạn áp dụng đếm carbohydrate hay hạn chế một số thực phẩm ảnh hưởng nhiều đến đường huyết, tất cả đều là những cách giúp bạn làm chủ việc quản lý đái tháo đường.
Điều quan trọng nhất: hãy tìm ra cách phù hợp và bền vững nhất với chính bạn.
 

Lưu ý: Công ty TNHH Thương Mại Quốc Tế Merinco là nhà phân phối vật tư y tế, không cung cấp lời khuyên y khoa. Nội dung chỉ nhằm mục đích thông tin không thay thế tư vấn từ bác sĩ. Một phần nội dung được tạo ra với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và có thể chưa đầy đủ hoặc không được cập nhật thường xuyên. Vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.