Vì sao chăm sóc hậu môn nhân tạo mãi vẫn viêm da? ThS.BS CKII BV Việt Đức lý giải

Merinco rất vinh dự được lắng nghe những chia sẻ hữu ích từ ThS.BS CKII Phạm Phúc Khánh, hiện đang công tác tại Trung tâm Phẫu thuật Đại trực tràng – Tầng sinh môn, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, xoay quanh một chủ đề được nhiều bệnh nhân sau phẫu thuật đặc biệt quan tâm: cách chăm sóc hậu môn nhân tạo đúng cách nhằm hạn chế viêm da và các biến chứng thường gặp.

Ảnh: THS.BS Phạm Phúc Khánh

Trong quá trình theo dõi và tư vấn cho người bệnh có hậu môn nhân tạo, tôi gặp khá nhiều trường hợp viêm loét da xung quanh hậu môn nhân tạo kéo dài. Đáng chú ý là có những bệnh nhân đã chăm sóc và điều trị trong một thời gian nhưng tình trạng vẫn không cải thiện, gây đau rát, khó chịu và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

Thực tế, viêm loét da quanh hậu môn nhân tạo không phải là biến chứng quá phức tạp, nhưng lại rất thường gặp, đặc biệt ở những bệnh nhân mới làm hậu môn nhân tạo hoặc chăm sóc chưa đúng cách.

1. Trước hết cần xem lại các bước chăm sóc đã đúng hay chưa

Trong những trường hợp viêm loét kéo dài, điều đầu tiên tôi thường khuyên bệnh nhân là xem lại toàn bộ quy trình chăm sóc da quanh hậu môn nhân tạo:

• Việc làm sạch da đã đúng cách và nhẹ nhàng hay chưa
• Đã sử dụng bột chống loét đúng thời điểm chưa
• Kem chống xì có được dùng đúng cách và đủ lượng không
• Đế hậu môn nhân tạo có phù hợp với hình dạng hậu môn nhân tạo hay không

Nhiều bệnh nhân tưởng rằng mình đã làm “đúng”, nhưng thực tế chỉ cần sai hoặc thiếu một bước nhỏ cũng có thể khiến da tiếp tục bị kích ứng và loét kéo dài.

2. Cân nhắc bổ sung các sản phẩm hỗ trợ chăm sóc vết thương

Nếu đã rà soát lại các bước chăm sóc cơ bản mà tình trạng viêm loét vẫn không cải thiện, người bệnh có thể bổ sung thêm các sản phẩm hỗ trợ điều trị vết thương, thay vì chỉ tập trung vào túi và đế dán.

Một trong những lựa chọn thường được sử dụng là băng hydrocolloid. Đây là loại băng có khả năng:

• Bảo vệ bề mặt vết loét
• Tạo môi trường ẩm thích hợp giúp vết thương nhanh lành hơn
• Giảm ma sát và kích ứng từ bên ngoài

Trong thực tế lâm sàng, băng hydrocolloid không chỉ dùng cho viêm loét da quanh hậu môn nhân tạo mà còn có thể áp dụng cho nhiều loại vết thương khác như vết bỏng, vết thương hở, vết thương chậm liền hoặc lâu liền.

3. Viêm loét lâu ngày vẫn có thể cải thiện nếu xử trí đúng

Với những trường hợp viêm loét kéo dài, người bệnh thường rất lo lắng và dễ nản. Tuy nhiên, nếu:

• Chăm sóc đúng quy trình
• Lựa chọn sản phẩm phù hợp
• Kết hợp thêm các vật liệu chăm sóc vết thương chuyên dụng

thì da quanh hậu môn nhân tạo vẫn có thể phục hồi tốt, kể cả với những tổn thương đã tồn tại lâu ngày.

4. Khi cần, hãy chủ động trao đổi với nhân viên y tế

Mỗi bệnh nhân có tình trạng da, hình dạng hậu môn nhân tạo và mức độ tổn thương khác nhau. Vì vậy, nếu viêm loét không cải thiện, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ hoặc điều dưỡng chuyên về hậu môn nhân tạo để được hướng dẫn cụ thể, thay vì tự xử lý kéo dài tại nhà.

Các bước chăm sóc hậu môn nhân tạo đúng cách giúp hạn chế viêm da và biến chứng

Trong thực hành lâm sàng, phần lớn các trường hợp viêm da, loét da quanh hậu môn nhân tạo xuất phát từ chăm sóc chưa đúng hoặc chưa đủ các bước cơ bản. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ một quy trình chăm sóc rõ ràng và nhất quán ngay từ đầu.

1. Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ trước khi thay túi

Trước khi bắt đầu, người bệnh nên chuẩn bị sẵn tất cả các dụng cụ cần thiết như: gạc mềm, nước muối sinh lý, túi hậu môn nhân tạo mới, khung đo hậu môn nhân tạo, kéo cắt đế, bột chống loét, kem hoặc vòng chống xì. Việc chuẩn bị đầy đủ giúp quá trình thay túi diễn ra nhanh gọn, tránh để da tiếp xúc lâu với dịch thải.

2. Tháo túi cũ nhẹ nhàng, tránh làm tổn thương da

Khi tháo túi, cần thực hiện từ từ, vừa tháo vừa giữ da để hạn chế kéo căng hoặc trầy xước. Nếu đế dán bám chặt, có thể làm ẩm nhẹ bằng nước ấm để việc tháo túi dễ dàng hơn, tránh gây tổn thương lớp da đang nhạy cảm.

3. Làm sạch da quanh hậu môn nhân tạo đúng cách

Vùng da quanh hậu môn nhân tạo nên được rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm hoặc nước muối sinh lý. Không nên dùng xà phòng có mùi, lotion hay các sản phẩm tẩy rửa thông thường vì có thể gây kích ứng và làm giảm độ bám của đế dán. Sau khi rửa, dùng khăn mềm thấm khô nhẹ nhàng, tuyệt đối không chà xát mạnh.

4. Quan sát và đánh giá tình trạng da

Trước khi dán túi mới, người bệnh cần dành thời gian quan sát kỹ vùng da xung quanh hậu môn nhân tạo:

• Da có đỏ, rát hay trầy xước không
• Có dấu hiệu loét, rỉ dịch hay không
• Hình dạng và kích thước hậu môn nhân tạo có thay đổi không

Việc quan sát này giúp phát hiện sớm các bất thường để xử trí kịp thời, tránh biến chứng nặng hơn.

5. Bảo vệ da trước khi dán túi mới

Nếu da có dấu hiệu ẩm, rát hoặc dễ kích ứng, có thể sử dụng bột chống loét hoặc kem chống xì theo hướng dẫn của y tá, bác sĩ. Lớp bảo vệ này giúp da khô thoáng hơn và hạn chế dịch thải tiếp xúc trực tiếp với da.

6. Cắt và dán đế túi vừa khít với hậu môn nhân tạo

Đế túi cần được đo và cắt sao cho ôm sát chân hậu môn nhân tạo, không quá rộng để tránh rò rỉ, cũng không quá chật gây chèn ép. Đây là bước rất quan trọng vì đế dán không phù hợp là nguyên nhân hàng đầu gây viêm da quanh hậu môn nhân tạo.

7. Gắn túi và kiểm tra độ bám

Sau khi dán đế, gắn túi đúng khớp và dùng tay giữ nhẹ vài phút để keo bám chắc hơn, đặc biệt trong thời tiết lạnh. Đảm bảo túi không bị gấp nếp, không hở mép và nằm thoải mái khi người bệnh vận động.

8. Theo dõi và thay túi đúng thời điểm

Người bệnh không nên đợi túi quá đầy mới đổ hoặc thay. Thông thường, nên đổ túi khi đầy khoảng 1/3 đến 1/2. Túi cần được thay định kỳ 3–5 ngày tùy loại, hoặc sớm hơn nếu có rò rỉ, ngứa rát hay mùi bất thường.

Kết luận

Chăm sóc da quanh hậu môn nhân tạo là một phần vô cùng quan trọng trong quá trình sống chung với hậu môn nhân tạo. Khi viêm loét kéo dài, người bệnh không nên quá lo lắng, mà cần bình tĩnh xem lại quy trình chăm sóc, đồng thời cân nhắc sử dụng thêm các sản phẩm hỗ trợ phù hợp. Việc lựa chọn đúng giải pháp và sản phẩm chất lượng như các dòng vật tư chăm sóc vết thương và hậu môn nhân tạo do Merinco phân phối sẽ góp phần giúp bảo vệ làn da, giảm biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.