Ung thư đại trực tràng không còn là bệnh của người lớn tuổi, khuyến cáo từ bác sĩ Bệnh viện Việt Đức

Merinco rất vinh hạnh khi được lắng nghe chia sẻ của ThS.BS CKII Phạm Phúc Khánh – Trung tâm Phẫu thuật Đại trực tràng & Tầng sinh môn, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức

Ảnh: THS.BS Phạm Phúc Khánh

Rất nhiều bạn trẻ hiện nay vẫn cho rằng ung thư đại trực tràng chỉ gặp ở người lớn tuổi, khoảng 50–60 tuổi trở lên. Tuy nhiên, đây là một nhận định sai lầm và khá nguy hiểm.

Trong những năm gần đây, bác sĩ ghi nhận tỷ lệ ung thư đại trực tràng có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, không ít trường hợp được chẩn đoán ở độ tuổi 20–30. Điều đáng lo ngại là phần lớn các bệnh nhân trẻ thường phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và khó khăn hơn rất nhiều.

Vì sao ung thư đại trực tràng ngày càng trẻ hóa?

Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất đến từ lối sống hiện đại:

• Ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn

• Uống bia rượu thường xuyên

• Ít vận động, ngồi nhiều, ít tập thể dục

• Sinh hoạt thất thường, căng thẳng kéo dài

Những yếu tố này âm thầm làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc đại trực tràng, tạo điều kiện cho polyp và ung thư hình thành từ rất sớm.

Người trẻ thường chủ quan với triệu chứng ban đầu

Khác với người lớn tuổi, người trẻ rất hay xem nhẹ các dấu hiệu cảnh báo của đường tiêu hóa, chẳng hạn như:

• Đau bụng kéo dài, đau âm ỉ không rõ nguyên nhân

• Rối loạn đại tiện: táo bón – tiêu chảy xen kẽ

• Đi ngoài ra máu, nhầy

• Đầy hơi, chướng bụng, sụt cân không rõ lý do

Nhiều bạn có tâm lý ngại đi khám, tự mua thuốc uống tại nhà hoặc cho rằng chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường. Chính sự chủ quan này khiến bệnh bị bỏ lỡ “thời điểm vàng” để điều trị hiệu quả.

Lời khuyến cáo từ bác sĩ

Bác sĩ Khánh nhấn mạnh:

Nếu bạn còn trẻ nhưng có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào liên quan đến đại trực tràng hoặc đường tiêu hóa, tuyệt đối không nên chần chừ.
Hãy đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác, từ đó có hướng điều trị phù hợp và hiệu quả nhất.

Việc phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn sớm giúp tăng khả năng điều trị triệt để, giảm nguy cơ phải mang hậu môn nhân tạo và cải thiện đáng kể chất lượng sống cho người bệnh.

Lối sống lành mạnh – Chìa khóa quan trọng trong phòng ngừa ung thư đại trực tràng

Sự gia tăng nhanh chóng của ung thư đại trực tràng ở người trẻ cho thấy bệnh không còn chỉ liên quan đến tuổi tác hay yếu tố di truyền. Ngày càng nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng lối sống hiện đại đóng vai trò then chốt trong việc làm tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt ở nhóm tuổi 20–40.

Chế độ ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe đại tràng

Thực phẩm là yếu tố tác động lâu dài và liên tục đến niêm mạc đại tràng. Chế độ ăn giàu thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, đồ chiên rán và thức ăn nhanh có thể làm tăng phản ứng viêm trong ruột, thúc đẩy sự hình thành polyp và tổn thương tiền ung thư.

Ngược lại, chế độ ăn giàu chất xơ từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu giúp:

• Rút ngắn thời gian phân lưu lại trong đại tràng

• Giảm tiếp xúc của niêm mạc ruột với các chất có hại

• Cải thiện hệ vi sinh đường ruột

Các tổ chức y tế quốc tế khuyến nghị nên hạn chế thịt đỏ và thực phẩm chế biến, đồng thời tăng cường rau củ quả tươi để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Vận động thể chất – yếu tố bảo vệ thường bị bỏ quên

Ít vận động là một trong những đặc điểm phổ biến của lối sống hiện đại. Việc ngồi nhiều, làm việc văn phòng kéo dài làm chậm nhu động ruột và dễ dẫn đến táo bón, từ đó làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và ung thư đại trực tràng.

Hoạt động thể chất đều đặn giúp:

• Thúc đẩy nhu động ruột

• Giảm tình trạng viêm mạn tính

• Kiểm soát cân nặng và chuyển hóa

Chỉ cần duy trì 30–60 phút vận động mỗi ngày như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập thể dục nhẹ đã mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe đại tràng.

Rượu bia, thuốc lá và nguy cơ tích lũy theo thời gian

Nhiều người trẻ cho rằng việc uống rượu bia “vừa phải” hoặc hút thuốc không thường xuyên là vô hại. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy không có mức độ hoàn toàn an toàn đối với rượu bia và thuốc lá khi xét đến nguy cơ ung thư.

Việc tiếp xúc kéo dài với các chất độc hại trong thuốc lá và cồn làm tăng tổn thương DNA tế bào, góp phần thúc đẩy quá trình ung thư hóa ở đại tràng và trực tràng. Giảm hoặc loại bỏ các thói quen này là một trong những bước quan trọng để phòng bệnh lâu dài.

Chủ động lắng nghe cơ thể và tầm soát sớm

Ung thư đại trực tràng thường tiến triển âm thầm, các triệu chứng ban đầu dễ nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Vì vậy, cần đặc biệt chú ý nếu xuất hiện:

• Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài

• Đi ngoài ra máu

• Đau bụng, đầy hơi dai dẳng

• Sụt cân hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân

Bên cạnh việc theo dõi triệu chứng, tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ theo khuyến cáo giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư và nâng cao hiệu quả điều trị.

Phòng bệnh bắt đầu từ những thay đổi nhỏ mỗi ngày

Ung thư đại trực tràng không phải là điều không thể phòng tránh. Một lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, vận động đều đặn, hạn chế rượu bia thuốc lá và chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh, ngay cả ở người trẻ.

Nhận thức đúng và hành động sớm chính là nền tảng quan trọng để bảo vệ sức khỏe đại tràng – trực tràng trong dài hạn.