Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Ung Thư Đại Trực Tràng

Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra nhiều yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng có thể làm tăng khả năng xuất hiện polyp hoặc tiến triển thành ung thư đại trực tràng.

Yếu tố nguy cơ là gì?

Yếu tố nguy cơ là bất kỳ điều gì làm tăng khả năng mắc bệnh, chẳng hạn như ung thư. Mỗi loại ung thư có những yếu tố nguy cơ riêng biệt.

Một số yếu tố có thể thay đổi được, ví dụ như hút thuốc lá hay uống rượu bia. Tuy nhiên, có những yếu tố không thể thay đổi như tuổi tác hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư đại tràng, trực tràng.

Việc có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Ngược lại, nhiều người vẫn mắc bệnh dù không có yếu tố nguy cơ rõ ràng.

Trước khi tìm hiểu chi tiết từng yếu tố, dưới đây là bảng tóm tắt 11 yếu tố nguy cơ gây ung thư đại trực tràng để bạn tiện theo dõi:

Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi

Thừa cân, béo phì

Người bị thừa cân hoặc béo phì có nguy cơ mắc và tử vong vì ung thư đại trực tràng cao hơn. Nguy cơ này đặc biệt rõ ở nam giới. Việc duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm nguy cơ đáng kể.

Bệnh tiểu đường tuýp 2

Người mắc tiểu đường tuýp 2 có nguy cơ cao hơn bị ung thư đại tràng, trực tràng. Nguyên nhân có thể do nồng độ insulin cao. Ngay cả khi đã loại trừ yếu tố thừa cân hay ít vận động, nguy cơ vẫn cao và tiên lượng thường kém hơn.

Chế độ ăn uống

Một chế độ ăn nhiều thịt đỏ (bò, heo, cừu, gan) và thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt nguội) làm tăng nguy cơ.

Việc nấu thịt ở nhiệt độ cao (rán, nướng, áp chảo) có thể tạo ra chất gây ung thư. Người có nồng độ vitamin D thấp trong máu cũng có nguy cơ cao hơn.

Ngược lại, chế độ ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế thịt đỏ, thịt chế biến cùng nước ngọt có ga sẽ giúp giảm nguy cơ.

Ảnh: Một chế độ ăn nhiều thịt đỏ (bò, heo, cừu, gan) và thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt nguội) làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng

Hút thuốc lá

Người hút thuốc lá lâu năm có nguy cơ mắc và tử vong vì ung thư đại trực tràng cao hơn. Thuốc lá cũng làm tăng khả năng xuất hiện polyp trong ruột. Ngoài ung thư phổi, hút thuốc còn liên quan đến nhiều loại ung thư khác.

Uống rượu

Người uống rượu bia từ mức vừa đến nhiều có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao hơn. Ngay cả uống ít cũng có rủi ro. Tốt nhất là không uống rượu. Nếu có uống, nam giới nên giới hạn tối đa 2 ly/ngày và nữ giới 1 ly/ngày.

Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi

Tuổi tác

Người càng lớn tuổi thì nguy cơ ung thư đại trực tràng càng cao. Bệnh thường gặp sau tuổi 50, nhưng số ca mắc ở người trẻ dưới 50 đang gia tăng.

Giới tính khi sinh

• Nam giới có nguy cơ tử vong vì ung thư đại trực tràng cao hơn nữ giới.
• Phụ nữ sau mãn kinh dễ mắc ung thư ở phần đại tràng bên phải.

Tiền sử cá nhân và gia đình

Người từng bị polyp tuyến (adenoma) hoặc từng mắc ung thư đại trực tràng có nguy cơ cao hơn tái phát hoặc phát triển ung thư mới.

Người có tiền sử gia đình (cha mẹ, anh chị em, con cái) mắc ung thư đại tràng hoặc polyp tuyến cũng có nguy cơ cao hơn.

Bệnh viêm ruột (IBD)

Người mắc viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn có nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng cao. Trong khi đó, hội chứng ruột kích thích (IBS) không làm tăng nguy cơ.

Tiền sử xạ trị vùng bụng hoặc chậu

Người từng xạ trị bụng, chậu để điều trị ung thư có nguy cơ cao hơn bị ung thư đại trực tràng, đặc biệt nếu điều trị từ nhỏ.

Hội chứng di truyền

Khoảng 5% ca ung thư đại trực tràng là do hội chứng di truyền, phổ biến nhất là:

• Hội chứng Lynch (HNPCC): tăng nguy cơ ung thư đại tràng bên phải, xuất hiện khi còn trẻ, đồng thời tăng nguy cơ nhiều loại ung thư khác (nội mạc tử cung, buồng trứng, dạ dày, tụy...).
• Polyp tuyến gia đình (FAP): xuất hiện hàng trăm đến hàng ngàn polyp từ nhỏ, gần như chắc chắn phát triển thành ung thư trước tuổi 40 nếu không phẫu thuật cắt bỏ đại tràng.

Một số hội chứng hiếm khác như Peutz-Jeghers (PJS), MAP do gen MUTYH, hay xơ nang (CF) cũng làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Ảnh: Khoảng 5% ca ung thư đại trực tràng là do hội chứng di truyền

Kết luận 

Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng sẽ giúp mỗi người chủ động thay đổi lối sống lành mạnh hơn, tầm soát định kỳ và phát hiện bệnh sớm. Đây là bước quan trọng để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Lưu ý: Công ty TNHH Thương Mại Quốc Tế Merinco là nhà phân phối vật tư y tế, không cung cấp lời khuyên y khoa. Nội dung chỉ nhằm mục đích thông tin – không thay thế tư vấn từ bác sĩ. Một phần nội dung được tạo ra với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và có thể chưa đầy đủ hoặc không được cập nhật thường xuyên. Vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.