Quy Trình Thay Dây Cố Định Ống Mở Khí Quản Tại Nhà Đúng Kỹ Thuật

1. Mục đích

• Giữ ống mở khí quản cố định đúng vị trí, tránh tuột hoặc di lệch.

• Đảm bảo người bệnh cảm thấy thoải mái khi mang ống.

• Giúp vệ sinh vùng cổ, phòng ngừa kích ứng da, loét do tì đè hoặc nhiễm trùng quanh lỗ mở khí quản.

  
  Hình ảnh: Dây cố định ống mở khí quản

2. Khi nào cần thay dây cố định

Thay dây cố định khi:

• Dây bị bẩn, ẩm ướt, thấm nhiều dịch tiết.

• Dây bị sờn, giãn, mất độ chắc chắn.

• Dây gây kích ứng da hoặc làm tổn thương vùng cổ.

• Theo lịch chăm sóc được nhân viên y tế hướng dẫn.

Lưu ý: Không nên thay dây quá thường xuyên nếu dây vẫn sạch, khô và còn đảm bảo cố định tốt, vì mỗi lần thao tác đều có nguy cơ làm ống bị di lệch.

3. Chuẩn bị

Dụng cụ:

• Dây cố định ống mở khí quản mới (đúng loại, đúng kích thước).

• Găng tay sạch.

• Gạc sạch.

• Dung dịch vệ sinh vùng da theo hướng dẫn.

• Khăn sạch.

• Túi đựng rác.

Nhân lực:

Khuyến cáo có 2 người thực hiện, đặc biệt:

• Người bệnh mới mở khí quản.

• Người bệnh kích thích, không hợp tác.

• Người bệnh có nguy cơ tuột ống cao.

(Một người giữ chắc ống mở khí quản, người còn lại thực hiện thay dây).

4. Đánh giá trước khi thay dây

4.1. Đánh giá người bệnh

Kiểm tra:

• Người bệnh có tỉnh táo, hợp tác không.

• Nhịp thở có ổn định không.

• Có khó thở, tím tái hoặc bất thường về hô hấp không.

• Tình trạng đờm: số lượng, màu sắc, độ đặc.

Lưu ý: Nếu người bệnh đang khó thở hoặc có dấu hiệu bất thường về hô hấp, cần xử lý và báo nhân viên y tế trước khi thực hiện.

4.2. Đánh giá ống mở khí quản

Quan sát:

• Ống đang ở đúng vị trí thường ngày.

• Mặt bích ống áp sát ổn định với vùng cổ.

• Dây cố định hiện tại còn giữ được ống.

• Không có dấu hiệu ống bị tụt, lệch hoặc xoay bất thường.

4.3. Đánh giá vùng da quanh ống

Quan sát:

• Da quanh lỗ mở khí quản có sạch, khô không.

• Có đỏ da, sưng, đau, chảy dịch hoặc chảy máu không.

• Có tổn thương do dây cũ gây ra không.

5. Các bước thực hiện

• Bước 1. Chuẩn bị người bệnh: (Giải thích) thao tác cho người bệnh nếu có thể. Đặt người bệnh ở tư thế thoải mái, đầu và cổ giữ ổn định. Rửa tay, mang găng sạch.

• Bước 2. Giữ cố định ống mở khí quản: Người hỗ trợ giữ chắc mặt bích của ống mở khí quản. Không để ống bị kéo, xoay hoặc di chuyển trong quá trình thay dây.

• Bước 3. Vệ sinh vùng da quanh ống: Tháo hoặc nới dây cũ trong khi vẫn đảm bảo có người giữ ống. Làm sạch dịch tiết quanh lỗ mở khí quản và vùng da tiếp xúc với dây. Lau khô da trước khi đặt dây mới.

• Bước 4. Đặt dây cố định mới: Luồn dây mới qua vị trí cố định của ống theo đúng cấu tạo của loại ống đang sử dụng. Cố định dây chắc chắn. Đảm bảo dây nằm phẳng, không bị xoắn hoặc gấp.

• Bước 5. Kiểm tra độ chắc chắn của dây: Dây phải đủ chắc để giữ ống đúng vị trí. Không buộc quá chặt gây khó chịu hoặc tổn thương da, không để quá lỏng vì có nguy cơ làm ống di lệch. Có thể kiểm tra theo nguyên tắc thông thường: Dây vừa đủ để luồn khoảng 1–2 ngón tay giữa dây và cổ (trừ khi có hướng dẫn khác từ nhân viên y tế).

6. Đánh giá sau khi thay dây

Kiểm tra:

• Ống mở khí quản vẫn đúng vị trí.

• Dây cố định chắc chắn.

• Người bệnh thở ổn định.

• Vùng da quanh cổ sạch, khô, không bị chèn ép.

• Người bệnh không có biểu hiện khó chịu bất thường.

7. Không nên thực hiện khi

• Người bệnh đang khó thở, tím tái hoặc có dấu hiệu suy hô hấp.

• Không có người hỗ trợ trong trường hợp người bệnh nguy cơ tuột ống cao.

• Chưa được hướng dẫn cách thay dây phù hợp với loại ống đang sử dụng.

8. Khi nào cần báo nhân viên y tế

• Ống mở khí quản bị tuột hoặc nghi ngờ lệch vị trí.

• Người bệnh khó thở sau khi thay dây.

• Chảy máu bất thường quanh lỗ mở khí quản.

• Da quanh ống sưng đỏ, đau, có mủ hoặc mùi bất thường.

• Không thể cố định dây mới chắc chắn.

9. Ghi nhận theo dõi

Người chăm sóc nên ghi lại:

• Ngày giờ thay dây.

• Tình trạng da quanh lỗ mở khí quản.

• Tình trạng đờm/dịch tiết.

• Các bất thường phát hiện được.

Lưu ý quan trọng: Người nhà chỉ nên tự thay dây cố định ống mở khí quản sau khi đã được nhân viên y tế hướng dẫn trực tiếp và thực hành thành thạo. Với bệnh nhân mới mở khí quản hoặc nguy cơ tuột ống cao, cần ưu tiên thực hiện bởi nhân viên y tế hoặc có người được đào tạo hỗ trợ.